Ile wynosi 13 wypłata i komu przysługuje?
Trzynasta pensja dla pracowników budżetówki
Trzynasta pensja, formalnie dodatkowe wynagrodzenie roczne, przysługuje pracownikom jednostek sfery budżetowej na zasadach określonych w ustawie z 12 grudnia 1997 r. Jej wysokość wynosi 8,5% sumy wynagrodzeń brutto otrzymanych za pracę w danym roku kalendarzowym.
Przykładowo, jeśli suma wynagrodzeń pracownika w ciągu roku wyniosła 60 000 zł brutto, trzynastka wyniesie 5100 zł brutto. Do podstawy co do zasady wlicza się wynagrodzenie za pracę i składniki uwzględniane przy obliczaniu ekwiwalentu urlopowego. Zasiłki chorobowe, macierzyńskie i inne świadczenia zastępujące wynagrodzenie nie zwiększają podstawy.
Prawo do świadczenia mają między innymi:
- pracownicy urzędów administracji państwowej,
- nauczyciele zatrudnieni w szkołach publicznych,
- pracownicy samorządowi,
- pracownicy sądów i trybunałów,
- pracownicy bibliotek oraz innych państwowych i samorządowych jednostek budżetowych.
Trzynastka nie przysługuje na podstawie tej ustawy między innymi policjantom, strażakom, żołnierzom, funkcjonariuszom służb specjalnych, Służby Więziennej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Ochrony Państwa. Te grupy mogą mieć inne systemy uposażeń lub świadczeń.
Staż pracy i wyjątki
Pełne dodatkowe wynagrodzenie roczne otrzymuje osoba, która przepracowała u danego pracodawcy cały rok kalendarzowy. Przy krótszym zatrudnieniu świadczenie może zostać obliczone proporcjonalnie, jeżeli pracownik przepracował co najmniej 6 miesięcy, czyli 182 dni. Krótszy okres zasadniczo nie daje prawa do trzynastki, ale ustawa przewiduje wyjątki.
Brak sześciomiesięcznego stażu nie zawsze pozbawia świadczenia. Wyjątki mogą dotyczyć między innymi nauczycieli rozpoczynających pracę w trakcie roku szkolnego, pracowników sezonowych, osób odchodzących na emeryturę lub rentę oraz pracowników przeniesionych służbowo. Urlop wypoczynkowy jest traktowany jako okres pracy, natomiast długotrwałe pobieranie zasiłku chorobowego może sprawić, że wymagany staż nie zostanie osiągnięty.
Samo L4 nie odbiera prawa do trzynastki. Trzeba jednak pamiętać, że zasiłek chorobowy nie wchodzi do podstawy obliczeń. Prawa do świadczenia można też stracić w związku z ciężkimi naruszeniami obowiązków pracowniczych, na przykład nieusprawiedliwioną nieobecnością trwającą dłużej niż dwa dni, stawieniem się w pracy w stanie nietrzeźwości lub zwolnieniem dyscyplinarnym.
Trzynasta emerytura – ile wynosi?
Trzynasta emerytura jest odrębnym świadczeniem dla osób uprawnionych do emerytur, rent i niektórych innych świadczeń długoterminowych. W 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto, ponieważ odpowiada kwocie najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca 2026 roku. Kwota netto zależy od potrącenia składki zdrowotnej i ewentualnej zaliczki na podatek.
Świadczenie wypłaca z urzędu ZUS albo KRUS. Nie składa się wniosku, a wysokość podstawowej emerytury lub renty nie wpływa na wysokość brutto trzynastki. Warunkiem jest posiadanie prawa do odpowiedniego świadczenia w ustawowym terminie. Osoba, która dopiero przejdzie na emeryturę po tym terminie, może otrzymać trzynastkę dopiero w kolejnym roku.
Najważniejsze różnice między świadczeniami przedstawia tabela:
| Cecha | 13. pensja | 13. emerytura |
|---|---|---|
| Podstawa obliczeń | 8,5% rocznych wynagrodzeń brutto za pracę | Kwota najniższej emerytury |
| Kwota w 2026 roku | Zależy od zarobków i okresu zatrudnienia | 1978,49 zł brutto |
| Dla kogo | Pracownicy uprawnionych jednostek sfery budżetowej | Emeryci, renciści i osoby uprawnione do wskazanych świadczeń |
| Wniosek | Nie jest wymagany | Nie jest wymagany |
| Organ wypłacający | Pracodawca | ZUS lub KRUS |
Jeżeli jedna osoba ma prawo do kilku świadczeń emerytalno-rentowych, co do zasady otrzymuje tylko jedną trzynastą emeryturę. Nie należy jej mylić z czternastą emeryturą, która jest świadczeniem zależnym od dodatkowych warunków i limitów.
Kiedy wypłacane są oba świadczenia?
Trzynasta pensja za poprzedni rok powinna zostać wypłacona najpóźniej do końca marca następnego roku. W razie likwidacji pracodawcy i rozwiązania stosunku pracy termin może przypadać wcześniej, w dniu zakończenia zatrudnienia.
Trzynasta emerytura jest wypłacana w kwietniu, zwykle razem z podstawową emeryturą lub rentą. Dokładny dzień zależy od standardowego terminu wypłaty świadczenia przez ZUS albo KRUS. Jeżeli termin przypada w dzień wolny lub święto, wypłata może zostać zrealizowana wcześniej.
Czy komornik może zająć trzynastkę?
Trzynasta pensja jest składnikiem wynagrodzenia za pracę, dlatego może podlegać egzekucji na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Jeśli pracodawca wypłaca ją razem z pensją, przy obliczaniu potrącenia bierze się pod uwagę łączną kwotę, z zachowaniem ustawowych limitów i kwoty wolnej.
Trzynasta emerytura korzysta z odrębnej ochrony. Z tego świadczenia nie prowadzi się potrąceń ani egzekucji komorniczej, dlatego uprawniony powinien otrzymać je w pełnej przysługującej kwocie brutto pomniejszonej jedynie o należne obciążenia publicznoprawne.
Najkrócej mówiąc, pracownik budżetówki powinien obliczać trzynastkę jako 8,5% rocznych zarobków brutto, a emeryt lub rencista może oczekiwać świadczenia odpowiadającego najniższej emeryturze. Pierwsze świadczenie trafia do pracownika do końca marca, drugie jest wypłacane w kwietniu.
Artykuł dotyczy zasad ogólnych. Wysokość świadczeń i terminy wypłat mogą zależeć od aktualnych przepisów oraz corocznych waloryzacji.
