Split payment – kiedy jest obowiązkowy?
Split payment jest obowiązkowy, gdy jednocześnie spełnione są trzy warunki: transakcja odbywa się między podatnikami VAT, faktura obejmuje towar lub usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, a jej wartość brutto przekracza 15 000 zł. Obowiązek dotyczy płatności przelewem w złotych polskich. Sam brak adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze nie zwalnia nabywcy z zastosowania MPP.
Kiedy split payment jest obowiązkowy?
Mechanizm podzielonej płatności, czyli MPP, wynika z art. 108a ustawy o podatku od towarów i usług. Przy płatności realizowanej w tym systemie kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT.
Obowiązek powstaje dopiero wtedy, gdy wszystkie trzy kryteria występują równocześnie:
- Transakcja B2B – sprzedawca i nabywca działają jako podatnicy VAT.
- Towar lub usługa z załącznika nr 15 – choć jedna pozycja na fakturze należy do katalogu towarów lub usług wrażliwych.
- Wartość faktury powyżej 15 000 zł brutto – liczy się kwota należności ogółem z faktury, a nie tylko wartość pozycji objętej załącznikiem nr 15.
Jak sprawdzić, czy trzeba zastosować MPP?
| Kryterium | Wymóg | Uwagi |
|---|---|---|
| Podmioty | Transakcja między podatnikami VAT | Obowiązkowy MPP nie dotyczy zakupów konsumenckich. |
| Przedmiot | Towar lub usługa z załącznika nr 15 | Wystarczy jedna pozycja wrażliwa na fakturze. |
| Wartość | Kwota brutto faktury przekracza 15 000 zł | Uwzględnia się całą wartość faktury, także pozostałe pozycje. |
Przykładowo, faktura na 20 000 zł brutto może obejmować kilka zwykłych produktów i jedną usługę budowlaną z załącznika nr 15. W takim przypadku obowiązek MPP zostaje uruchomiony. Obowiązkowo mechanizmem należy objąć należność za towary lub usługi wrażliwe. Dla uproszczenia nabywca może jednak zapłacić całą fakturę w MPP.
Sprzedawca powinien umieścić na takiej fakturze oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności”. Jeżeli go zabraknie, nabywca nadal musi ocenić transakcję według przepisów. Adnotacja na fakturze ma znaczenie informacyjne, ale nie tworzy obowiązku i nie usuwa go samym swoim brakiem.
Płatność realizuje się jednym komunikatem przelewu z rachunku firmowego. Bank automatycznie rozdziela kwotę między rachunek rozliczeniowy i rachunek VAT sprzedawcy. Rachunek VAT jest tworzony przez bank do firmowego rachunku rozliczeniowego, dlatego nabywca nie musi znać jego numeru. Przy płatności trzeba wskazać między innymi kwotę brutto, kwotę VAT, numer faktury i NIP dostawcy. Rachunek odbiorcy powinien znajdować się na Białej liście podatników VAT.
Jakie towary i usługi są wrażliwe?
Załącznik nr 15 obejmuje wiele pozycji klasyfikowanych między innymi według PKWiU. Do najczęściej spotykanych kategorii należą:
- Elektronika – telefony, komputery, dyski twarde, telewizory, aparaty i kamery cyfrowe.
- Metale – wyroby ze stali, srebra, złota, aluminium i miedzi.
- Paliwa, odpady i surowce wtórne.
- Tworzywa sztuczne – między innymi płyty, arkusze, folie i pasy.
- Usługi budowlane oraz wybrane części do silników i części samochodowe.
Przy wątpliwościach decydujące znaczenie ma dokładna klasyfikacja towaru lub usługi. Sama potoczna nazwa produktu nie zawsze wystarcza do ustalenia, czy znajduje się on w załączniku nr 15.
Kiedy MPP nie ma zastosowania?
Obowiązkowy split payment nie dotyczy sytuacji, w których nie można zastosować tego mechanizmu z powodu rodzaju transakcji lub sposobu zapłaty:
- Zakup od przedsiębiorcy jako konsument, czyli transakcja B2C.
- Faktura bez wykazanej kwoty VAT, na przykład od podatnika korzystającego ze zwolnienia z VAT.
- Płatność gotówką lub kartą, ponieważ MPP działa wyłącznie przez specjalny przelew w PLN.
- Zapłata na podstawie faktury pro forma, która nie jest fakturą w rozumieniu ustawy o VAT.
- Potrącenie wierzytelności – w zakresie, w jakim należności są kompensowane.
Przy obowiązkowym MPP nie można zastąpić przelewu płatnością kartą. Nie wystarczy też zwykły przelew na rachunek sprzedawcy. Dobrowolne zastosowanie MPP jest natomiast możliwe także przy fakturach, które nie spełniają warunków obowiązkowego mechanizmu.
Co grozi za brak obowiązkowego split payment?
Nabywca, który mimo obowiązku zapłaci zwykłym przelewem, może zostać obciążony dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na towary lub usługi objęte obowiązkowym MPP. Sankcja jest związana z częścią faktury dotyczącą pozycji z załącznika nr 15, a nie automatycznie z całym VAT wykazanym na dokumencie.
Zapłata z pominięciem MPP może również pozbawić nabywcę prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów w PIT lub CIT. Jeżeli wydatek został już ujęty w kosztach, trzeba odpowiednio je zmniejszyć albo zwiększyć przychody, gdy zmniejszenie kosztów nie jest możliwe.
Sprzedawca ponosi osobne ryzyko za brak adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”. W jego przypadku dodatkowe zobowiązanie również może wynieść 30% VAT przypadającego na towary lub usługi objęte MPP. Sankcja nie jest jednak nakładana w każdym przypadku, między innymi gdy nabywca mimo braku oznaczenia prawidłowo zastosował split payment albo gdy wobec osoby fizycznej prowadzącej działalność zachodzi odpowiedzialność karna skarbowa za ten sam czyn.
Najbezpieczniej sprawdzić trzy elementy przed zapłatą: status stron transakcji, obecność towaru lub usługi w załączniku nr 15 oraz kwotę brutto całej faktury. Jeśli wszystkie warunki są spełnione, płatność należy zrealizować komunikatem przelewu MPP, nawet gdy sprzedawca nie umieścił wymaganej adnotacji.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku wątpliwości dotyczących klasyfikacji towaru, usługi lub sposobu rozliczenia konkretnej transakcji skonsultuj się z doradcą podatkowym albo Krajową Informacją Skarbową.
