Split payment – co to jest i jak działa w praktyce?
Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), polega na rozdzieleniu zapłaty za fakturę VAT na kwotę netto i podatek VAT. Netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT. W części transakcji MPP jest dobrowolny, ale przy określonych towarach lub usługach i fakturze przekraczającej 15 000 zł brutto staje się obowiązkowy.
Co to jest split payment?
Mechanizm podzielonej płatności służy do rozliczania transakcji między podatnikami VAT, opłacanych przelewem w złotych. Jego celem jest oddzielenie pieniędzy przeznaczonych dla sprzedawcy od kwoty podatku, która ma zostać wykorzystana do rozliczeń VAT. MPP nie dotyczy płatności konsumenckich, gotówki ani kart, a także faktur bez wykazanego podatku VAT.
W praktyce nabywca wykonuje jeden przelew, a bank dzieli go na dwie części. Nie trzeba samodzielnie przelewać pieniędzy na dwa numery rachunków ani znać numeru rachunku VAT kontrahenta.
Jak działa mechanizm podzielonej płatności?
Do firmowego rachunku rozliczeniowego bank automatycznie otwiera rachunek VAT. Przedsiębiorca nie składa w tym celu osobnego wniosku. Warunkiem korzystania z obowiązkowego MPP jest posiadanie rachunku firmowego w banku lub rachunku rozliczeniowego w SKOK. Konto osobiste, czyli ROR, nie zapewnia rachunku VAT potrzebnego do takich rozliczeń.
Płatność zleca nabywca, wybierając w bankowości elektronicznej specjalny komunikat przelewu. Zawiera on dane pozwalające bankowi prawidłowo rozliczyć transakcję:
- kwotę podatku VAT lub jej część
- kwotę brutto sprzedaży lub jej część
- numer faktury, której dotyczy płatność
- NIP dostawcy
Cały proces wygląda następująco:
- Nabywca zleca jeden przelew na firmowy rachunek sprzedawcy i wybiera opcję MPP.
- W komunikacie przelewu podaje kwotę brutto, VAT, numer faktury oraz NIP dostawcy.
- Bank pobiera środki z rachunku firmowego i, jeśli to konieczne, z rachunku VAT nabywcy.
- Kwotę netto księguje na rachunku rozliczeniowym sprzedawcy, a VAT przekazuje na jego rachunek VAT.
Przelew MPP nie zostanie prawidłowo zrealizowany na rachunek osobisty ani na rachunek, do którego nie jest prowadzony rachunek VAT. Faktura pro forma także nie stanowi podstawy do zastosowania mechanizmu podzielonej płatności, ponieważ nie jest fakturą w rozumieniu przepisów o VAT.
Dobrowolny i obowiązkowy split payment – czym się różnią?
W dobrowolnym MPP decyzję podejmuje nabywca. Może zapłacić w ten sposób za dowolną fakturę VAT, jeśli transakcja spełnia warunki techniczne, albo wybrać zwykły przelew. Przy obowiązkowym MPP wybór nie zależy już od kupującego.
| Cecha | Dobrowolny MPP | Obowiązkowy MPP |
|---|---|---|
| Decyzja | Podejmuje ją nabywca. | Zastosowanie wynika z przepisów. |
| Próg kwotowy | Nie ma określonego minimum. | Wartość brutto całej faktury musi przekraczać 15 000 zł. |
| Rodzaj transakcji | Może dotyczyć dowolnej faktury VAT. | Dotyczy towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. |
| Oznaczenie na fakturze | Nie jest wymagane. | Sprzedawca powinien dodać adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. |
Uwaga na próg 15 000 zł brutto. Obowiązek powstaje, gdy faktura obejmuje towary lub usługi wrażliwe z załącznika nr 15, a jej łączna wartość brutto przekracza 15 000 zł. Jeżeli tylko jedna pozycja spełnia ten warunek, MPP obejmuje należność dotyczącą tej pozycji. Katalog obejmuje między innymi wybrane wyroby stalowe, paliwa, elektronikę, części samochodowe, odpady i usługi budowlane. Przy wątpliwościach dotyczących klasyfikacji towaru trzeba sprawdzić aktualne przepisy i załącznik nr 15.
Korzyści i konsekwencje stosowania MPP
Podzielona płatność ogranicza swobodę korzystania z części środków, ale może zmniejszać ryzyko podatkowe. Do najważniejszych korzyści należą:
- większe bezpieczeństwo rozliczeń z kontrahentem i dowód dochowania należytej staranności
- możliwość uzyskania zwrotu różnicy VAT na rachunek VAT w terminie 25 dni, przy spełnieniu ustawowych warunków
- ochrona przed niektórymi sankcjami związanymi z zapłatą na rachunek spoza wykazu podatników VAT
- brak sankcji VAT w zakresie kwot rozliczonych z zastosowaniem MPP
Pominięcie obowiązkowego MPP może skutkować dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na towary lub usługi objęte obowiązkiem. W określonych sytuacjach pojawia się też ryzyko grzywny skarbowej oraz brak możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu. Sprzedawca może odpowiadać także za brak wymaganego oznaczenia na fakturze.
Na co można przeznaczyć środki z rachunku VAT?
Pieniądze zgromadzone na rachunku VAT należą do przedsiębiorcy, ale nie można nimi dowolnie dysponować. Można przeznaczyć je między innymi na:
- zapłatę VAT kontrahentowi w mechanizmie podzielonej płatności
- zapłatę VAT do urzędu skarbowego
- składki ZUS lub KRUS
- podatek dochodowy PIT albo CIT, a także wybrane inne podatki i należności publicznoprawne
Jeżeli środki nie są potrzebne do takich rozliczeń, przedsiębiorca może złożyć do urzędu skarbowego wniosek o ich uwolnienie na rachunek rozliczeniowy. Urząd ma co do zasady 60 dni na podjęcie decyzji. Wniosek nie blokuje bieżącego używania pieniędzy z rachunku VAT do płatności objętych dozwolonym katalogiem.
MPP jest więc nie tylko sposobem wykonania przelewu, lecz także systemem, który oddziela VAT od pozostałej części zapłaty. Przy zwykłych fakturach pozostaje wyborem nabywcy, natomiast przy transakcjach objętych załącznikiem nr 15 i progiem 15 000 zł brutto trzeba dopilnować obowiązku, oznaczenia faktury i prawidłowego komunikatu przelewu.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy ocenie obowiązku zastosowania MPP należy uwzględnić aktualne przepisy ustawy o VAT oraz klasyfikację konkretnego towaru lub usługi.
