Rezygnacja z VAT – do kiedy zgłosić?

Rezygnację z VAT albo powrót do zwolnienia zgłasza się na formularzu VAT-R w ciągu 7 dni od dnia, w którym ma nastąpić zmiana statusu podatnika. Ten termin wynika z art. 96 ust. 12 ustawy o VAT i dotyczy aktualizacji danych rejestracyjnych. Spóźnienie nie oznacza automatycznie utraty prawa do zwolnienia, jeżeli przedsiębiorca spełnia pozostałe warunki ustawowe.

Do kiedy zgłosić rezygnację z VAT?

Jeżeli chcesz ponownie korzystać ze zwolnienia z VAT od określonej daty, złóż aktualizację formularza VAT-R w terminie 7 dni od dnia, w którym zmiana ma nastąpić. Przykładowo, przy powrocie do zwolnienia od 1 maja zgłoszenie powinno trafić do urzędu najpóźniej 8 maja.

Termin siedmiu dni odnosi się do obowiązku poinformowania urzędu o zmianie statusu. Nie tworzy on samodzielnie prawa do zwolnienia. O tym prawie decyduje spełnienie warunków określonych w ustawie o VAT, w szczególności w art. 113. Trzeba więc rozdzielić dwie kwestie: termin złożenia VAT-R oraz materialne przesłanki korzystania ze zwolnienia.

Kiedy można wrócić do zwolnienia z VAT?

Powrót do zwolnienia podmiotowego jest możliwy po spełnieniu warunków ustawowych. Znaczenie ma przede wszystkim sposób, w jaki przedsiębiorca stał się czynnym podatnikiem VAT. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która dobrowolnie zrezygnowała ze zwolnienia, a inaczej podatnika, który utracił je po przekroczeniu limitu sprzedaży.

Od 1 stycznia 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł rocznej wartości sprzedaży. Przy działalności rozpoczętej w trakcie roku limit może być ustalany proporcjonalnie. Zwolnienie nie przysługuje także przy sprzedaży towarów lub usług wyłączonych z tego zwolnienia na podstawie art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.

W praktyce art. 113 ust. 11 ustawy o VAT przewiduje roczną karencję dla podatnika, który zrezygnował ze zwolnienia albo utracił do niego prawo. Przy ocenie terminu trzeba więc sprawdzić nie tylko wysokość sprzedaży, lecz także datę wcześniejszej rezygnacji lub utraty zwolnienia.

Jak przeprowadzić rezygnację z VAT?

Formalna procedura nie kończy się na samym wpisaniu daty w formularzu. Przedsiębiorca powinien ustalić, czy w wybranym dniu rzeczywiście może korzystać ze zwolnienia, a następnie uporządkować dokumentację podatkową.

1. Sprawdź, czy wartość sprzedaży mieści się w limicie 240 000 zł albo w limicie proporcjonalnym, jeśli działalność rozpoczęła się w trakcie roku.
2. Zweryfikuj, czy wykonywane towary lub usługi nie są wyłączone ze zwolnienia podmiotowego.
3. Ustal datę, od której ma obowiązywać zmiana statusu, z uwzględnieniem rocznej karencji z art. 113 ust. 11 ustawy o VAT.
4. Złóż aktualizację formularza VAT-R w ciągu 7 dni od tej daty.
5. Sprawdź, czy dane ujawnione w CEIDG wymagają aktualizacji, zwłaszcza gdy zmiana dotyczy przedmiotu działalności.

Przed złożeniem VAT-R sprawdź także następujące kwestie:

• limit sprzedaży został ustalony bez podatku VAT i z uwzględnieniem właściwych wyłączeń,
• sprzedaż nie obejmuje czynności, dla których zwolnienie podmiotowe nie przysługuje,
• środki trwałe i nieruchomości nie wymagają korekty wcześniej odliczonego VAT,
• wybrana data powrotu do zwolnienia jest zgodna z okresem rocznej karencji.

Korekta VAT od środków trwałych

Zmiana statusu może wywołać obowiązek korekty podatku naliczonego od wcześniej kupionych środków trwałych. Zasady te wynikają z art. 91 ustawy o VAT. Dla środków trwałych korekta obejmuje co do zasady okres 5 lat, a dla nieruchomości 10 lat. Jeżeli odliczenie VAT nastąpiło niedawno, przejście na zwolnienie może oznaczać konieczność zwrotu części odliczonego podatku za pozostały okres korekty.

Zakres korekty zależy między innymi od wartości środka trwałego, daty jego nabycia, rodzaju składnika majątku i pozostałego okresu korekty. Szczególnej analizy wymagają nieruchomości oraz kosztowne maszyny, ponieważ błędne pominięcie korekty może prowadzić do zaległości podatkowej.

Co grozi za spóźnienie z VAT-R?

Spóźnienie z aktualizacją formularza VAT-R narusza ustawowy termin, ale nie musi automatycznie pozbawiać przedsiębiorcy prawa do zwolnienia. Takie stanowisko przedstawił Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2025 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.863.2024.1.PRM.

Interpretacja dotyczyła podatnika, który chciał wrócić do zwolnienia od 1 maja 2025 r., lecz złożył VAT-R dopiero 2 czerwca. KIS wskazała, że prawo do zwolnienia wynika z art. 113 ust. 11 ustawy o VAT i nie jest uzależnione wyłącznie od terminowego zgłoszenia zmiany. Jeżeli podatnik spełnia pozostałe warunki, samo przekroczenie siedmiodniowego terminu nie powoduje automatycznej utraty prawa do zwolnienia.

Termin 7 dni jest terminem na aktualizację danych rejestracyjnych, a nie warunkiem powstania samego prawa do zwolnienia.

Nie oznacza to jednak, że opóźnienie można ignorować. Urząd skarbowy może poprosić o wyjaśnienia dotyczące daty powrotu do zwolnienia, spełnienia limitu oraz sposobu wystawiania dokumentów sprzedażowych. Znaczenie ma także rzeczywisty sposób rozliczania sprzedaży, na przykład to, czy przedsiębiorca nie naliczał VAT po dacie, od której deklarował zwolnienie.

Najbezpieczniej złożyć VAT-R w terminie i zachować dokumenty potwierdzające spełnienie warunków zwolnienia. W przypadku korekty VAT od nieruchomości, drogich maszyn albo innych istotnych środków trwałych prawidłowe rozliczenie wymaga odrębnej analizy.

Najważniejszy termin

VAT-R złóż w ciągu 7 dni od dnia powrotu do zwolnienia z VAT. Spóźnienie może skutkować koniecznością składania wyjaśnień, lecz według wskazanej interpretacji KIS nie przekreśla automatycznie prawa do zwolnienia, jeśli przedsiębiorca spełnia wymogi z ustawy o VAT.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej. W przypadku wątpliwości dotyczących korekty VAT, środków trwałych lub daty powrotu do zwolnienia skonsultuj sprawę z doradcą podatkowym albo księgowym.