Progi podatkowe – od dochodu czy przychodu? Co warto wiedzieć?
Progi podatkowe w Polsce dotyczą dochodu, a nie przychodu. Limit 120 000 zł odnosi się do podstawy obliczenia podatku, czyli kwoty ustalonej po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu, składek społecznych oraz wybranych odliczeń. Nie jest to ani kwota brutto z faktury lub umowy, ani suma otrzymana „na rękę”.
W skali podatkowej dochód do 120 000 zł podlega stawce 12%, a 32% obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad ten limit. Przekroczenie progu nie powoduje więc objęcia całych zarobków wyższą stawką.
Przychód czy dochód – co decyduje o progu?
Przychód to suma uzyskanych wpływów. Dochód powstaje dopiero po pomniejszeniu przychodu o koszty uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia społeczne, jeżeli podlegają odliczeniu. To właśnie dochód, po uwzględnieniu przewidzianych prawem odliczeń, jest porównywany z limitem 120 000 zł.
Przykładowo, osoba prowadząca działalność gospodarczą może mieć 150 000 zł przychodu, ale jeśli poniosła 25 000 zł kosztów i odlicza składki społeczne, jej dochód będzie niższy. Z kolei kwota netto otrzymana na konto jest wynikiem dalszych potrąceń i nie służy bezpośrednio do ustalenia progu.
Podstawa prawna tych zasad znajduje się w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych z 26 lipca 1991 r., nazywanej ustawą o PIT.
Najważniejsze różnice można ująć w skrócie:
- Przychód – wszystkie wpływy przed odjęciem kosztów.
- Koszty uzyskania przychodu – wydatki związane z uzyskaniem przychodu albo koszty określone ustawowo.
- Składki społeczne – obciążenia, które w określonych przypadkach pomniejszają dochód.
- Dochód – wartość ustalana po odjęciu kosztów i składek, będąca punktem wyjścia do obliczenia podatku.
Jak przychód zamienia się w podstawę opodatkowania?
| Pojęcie | Co oznacza | Wpływ na próg 120 tys. zł |
|---|---|---|
| Przychód | Suma wpływów z danego źródła, na przykład wynagrodzenie brutto albo kwoty wynikające z faktur | Sam przychód nie decyduje o przekroczeniu progu |
| Koszty uzyskania przychodu | Wydatki związane z uzyskaniem przychodu albo koszty pracownicze ustalone przepisami | Pomniejszają przychód i obniżają dochód |
| Składki społeczne | Składki na ubezpieczenia społeczne, które można uwzględnić zgodnie z zasadami rozliczenia | Mogą zmniejszyć dochód podlegający porównaniu z limitem |
| Dochód | Przychód pomniejszony o koszty i właściwe odliczenia | To dochód jest porównywany z progiem 120 000 zł |
W przypadku etatu koszty uzyskania przychodu są najczęściej ustalane ryczałtowo. Przy działalności gospodarczej podstawą jest zwykle różnica między przychodem a prawidłowo udokumentowanymi kosztami firmowymi. Szczegółowy sposób obliczeń zależy więc od źródła przychodu.
Jak obliczyć podstawę opodatkowania krok po kroku?
Aby sprawdzić, czy zbliżasz się do drugiego progu, przejdź przez kolejne etapy:
- Zsumuj przychody ze źródeł rozliczanych według skali podatkowej, na przykład z etatu, zlecenia, praw autorskich albo działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.
- Od przychodów odejmij właściwe koszty uzyskania przychodu. Mogą to być koszty faktyczne albo koszty określone ustawowo, zależnie od źródła zarobków.
- Uwzględnij składki na ubezpieczenia społeczne oraz odliczenia od dochodu, jeżeli spełniasz warunki ich zastosowania.
- Porównaj otrzymany wynik z kwotą 120 000 zł. Jeśli podstawa ją przekracza, stawka 32% obejmie tylko nadwyżkę.
Dla dochodu do 120 000 zł podatek według skali oblicza się co do zasady według wzoru: 12% podstawy minus 3 600 zł. Kwota 3 600 zł wynika z kwoty wolnej od podatku w wysokości 30 000 zł. Po przekroczeniu 120 000 zł stosuje się wzór: 10 800 zł plus 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł.
Przy dochodzie 130 000 zł wyższa stawka dotyczy zatem tylko 10 000 zł. Nie oznacza to podatku w wysokości 32% od całych 130 000 zł.
Jakie dochody podlegają skali podatkowej?
Próg 120 000 zł dotyczy wyłącznie dochodów rozliczanych według skali podatkowej. Do tej grupy należą między innymi:
- wynagrodzenia z umowy o pracę, umowy zlecenia i umowy o dzieło,
- emerytury, renty i niektóre zasiłki,
- prawa autorskie,
- działalność gospodarcza opodatkowana na zasadach ogólnych.
Inne zasady dotyczą podatku liniowego i ryczałtu. Podatek liniowy wynosi 19% niezależnie od wysokości dochodu, więc nie ma w nim drugiego progu. Przy ryczałcie podatek oblicza się od przychodu według stawki właściwej dla rodzaju działalności, a nie od dochodu. Także niektóre przychody opodatkowane odrębnie, na przykład zyski kapitałowe, nie są łączone z dochodami rozliczanymi według skali.
O czym trzeba pamiętać przy kilku źródłach dochodu?
Jeżeli uzyskujesz dochody z kilku źródeł opodatkowanych według skali, w rozliczeniu rocznym mogą one zostać zsumowane. Każdy pracodawca lub płatnik może jednak obliczać zaliczki tylko na podstawie własnych danych. W rezultacie w trakcie roku płatnicy mogą nie uwzględnić przekroczenia progu wynikającego z łącznych dochodów, a różnica pojawi się dopiero w zeznaniu rocznym.
Nie każdy przychód zwiększa podstawę do progu. Przykładem są przychody objęte ulgą dla młodych, w zakresie przewidzianym przepisami. Z kolei ulga na dzieci jest odliczana od podatku, a nie od dochodu, więc sama nie obniża podstawy porównywanej z limitem 120 000 zł. Wspólne rozliczenie małżonków może zmienić sposób obliczenia podatku, ponieważ wspólny dochód dzieli się na pół, a następnie podatek mnoży przez dwa.
Najprostsza zasada brzmi: do progu nie porównuj kwoty brutto ani netto. Ustal podstawę obliczenia podatku, a dopiero potem sprawdź, czy przekracza 120 000 zł.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku rozliczeń obejmujących wiele źródeł dochodu, działalność gospodarczą lub nietypowe ulgi warto skonsultować się z doradcą podatkowym.
