Podatek liniowy – co można odliczyć od dochodu?

Przy podatku liniowym możesz pomniejszyć dochód przede wszystkim o koszty uzyskania przychodu, składki społeczne ZUS, wpłaty na IKZE oraz wybrane ulgi związane z działalnością gospodarczą. Składkę zdrowotną odliczysz tylko do ustawowego limitu. Nie przysługuje natomiast kwota wolna od podatku ani większość ulg rodzinnych.

Co można odliczyć przy podatku liniowym?

Podatek liniowy wynosi 19% dochodu z działalności gospodarczej. Dochód ustala się jako przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, a następnie o przysługujące odliczenia. Dochody rozliczane na zasadach liniowych wykazuje się w formularzu PIT-36L i nie łączy się ich z przychodami z pracy, umów zlecenia czy innych źródeł opodatkowanych według skali.

W praktyce trzeba rozdzielić trzy mechanizmy: koszty uzyskania przychodu, odliczenia od dochodu oraz odliczenia od podatku. Przy podatku liniowym zasadniczo nie stosuje się ulg obniżających sam podatek. Wyjątkiem może być ulga abolicyjna, jeśli podatnik spełnia warunki ustawowe.

Koszt a odliczenie od dochodu – jaka jest różnica?

Koszt musi mieć związek z osiąganiem przychodu albo zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła. Powinien być poniesiony przez przedsiębiorcę, właściwie udokumentowany i niewymieniony w katalogu wydatków wyłączonych z kosztów w art. 23 ustawy o PIT. Odliczenie od dochodu działa już na etapie ustalania podstawy opodatkowania, ale nie każdy wydatek może być potraktowany w ten sposób.

Ten sam wydatek lub składka nie może obniżyć podstawy opodatkowania dwa razy. Składki społeczne można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. Trzeba wybrać tylko jeden sposób rozliczenia.

Jakie składki i ulgi można odliczyć?

Składki społeczne i fundusze

Od dochodu można odliczyć zapłacone składki na własne ubezpieczenia społeczne, o ile nie zostały wcześniej zaliczone do kosztów i nie zostały podatnikowi zwrócone. Dotyczy to składek emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. Alternatywnie można ująć je w kosztach uzyskania przychodu.

Składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy przedsiębiorcy rozlicza się co do zasady jako koszty uzyskania przychodu. Składki finansowane przez pracodawcę za zatrudnionych pracowników także mogą stanowić koszt, jeśli zostały opłacone i spełniają ogólne warunki podatkowe.

Składka zdrowotna

Przy podatku liniowym składka zdrowotna jest obliczana według stawki 4,9% podstawy wymiaru, z uwzględnieniem ustawowego minimum. Zapłacone składki można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, ale tylko do rocznego limitu.

Limit odliczenia składki zdrowotnej w 2026 roku wynosi 14 100 zł. Limit dotyczy łącznej kwoty składek uwzględnionych w rozliczeniu podatnika. Nie można tej samej składki wykazać jednocześnie jako kosztu i odliczenia od dochodu.

Limity podatkowe i składkowe mogą zmieniać się z roku na rok. Przy rozliczeniu za kolejny rok trzeba sprawdzić aktualny komunikat Ministerstwa Finansów lub aktualne brzmienie przepisów.

IKZE i ulgi związane z działalnością

Wpłaty na Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego można odliczyć od dochodu w granicach rocznego limitu. Odliczenie wymaga faktycznej wpłaty i właściwego udokumentowania.

Podatnicy liniowi mogą korzystać także z wybranych preferencji gospodarczych, jeżeli spełnią szczegółowe warunki ustawowe. Wśród nich znajdują się między innymi:

• Ulga badawczo-rozwojowa – dotyczy określonych kosztów działalności B+R
• Ulga IP Box – pozwala opodatkować kwalifikowane dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej stawką 5%
• Ulga na robotyzację – obejmuje wskazane wydatki związane z robotyzacją
• Ulga na prototyp i ekspansję – dotyczy wydatków spełniających ustawowe kryteria
• Ulga na terminal płatniczy – dostępna po spełnieniu określonych warunków
• Odliczenia na działalność sportową, kulturalną oraz wspieranie nauki – w zakresie przewidzianym w przepisach

Dostępność ulgi zależy od rodzaju działalności, sposobu poniesienia wydatku i dokumentacji. Sama nazwa wydatku nie wystarcza, aby automatycznie uznać go za odliczenie.

Czego nie odliczysz w podatku liniowym?

Podatek liniowy nie daje prawa do kwoty wolnej od podatku. Nie można pomniejszyć dochodu z działalności liniowej o kwotę zmniejszającą podatek właściwą dla skali podatkowej.

Nie próbuj przenosić do PIT-36L preferencji dostępnych przy skali podatkowej:

• ulgi na dzieci
• wspólnego rozliczenia z małżonkiem
• preferencji dla osoby samotnie wychowującej dziecko
• ulgi internetowej
• ulgi rehabilitacyjnej i innych ulg, które nie obejmują dochodów liniowych

Jeżeli uzyskujesz jednocześnie dochody z etatu lub umów cywilnoprawnych, rozliczasz je odrębnie, zwykle w PIT-37. Nie oznacza to jednak, że ulgi z tego zeznania obniżą podatek wykazany w PIT-36L.

Co sprawdzić przed wysłaniem PIT-36L?

Przed rozliczeniem zweryfikuj cztery elementy:

• Czy każdy koszt ma związek z działalnością i jest właściwie udokumentowany?
• Czy składki społeczne zostały odliczone tylko raz – jako koszt albo odliczenie od dochodu?
• Czy suma rozliczonej składki zdrowotnej nie przekracza limitu 14 100 zł za 2026 rok?
• Czy nie zastosowano kwoty wolnej, ulgi na dziecko ani wspólnego rozliczenia w PIT-36L?

Największe znaczenie dla wysokości podatku mają prawidłowo rozliczone koszty, składki społeczne, składka zdrowotna w ustawowym limicie oraz ulgi związane z rzeczywiście prowadzoną działalnością. Przy kosztach mieszanych, takich jak samochód, telefon czy lokal używany prywatnie i firmowo, proporcja wymaga osobnego uzasadnienia i dokumentacji.

Artykuł nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy i limity mogą się zmieniać, dlatego przed złożeniem PIT-36L sprawdź aktualne regulacje lub skonsultuj rozliczenie z doradcą podatkowym.