Cit estoński – jaki podatek zapłacisz?

W estońskim CIT podatek dochodowy co do zasady pojawia się dopiero wtedy, gdy spółka wypłaca zysk albo przekazuje wspólnikom inne świadczenia kwalifikowane jako ukryte zyski. Jeżeli zysk pozostaje w spółce i jest przeznaczany na działalność lub inwestycje, spółka nie płaci od niego bieżącego CIT ani miesięcznych zaliczek.

Na czym polega estoński CIT?

Estoński CIT, czyli ryczałt od dochodów spółek, opiera się na wyniku finansowym ustalanym według przepisów o rachunkowości. Spółka nie musi prowadzić odrębnej rachunkowości podatkowej, ustalać podatkowych kosztów uzyskania przychodów ani obliczać podatkowych odpisów amortyzacyjnych.

Najważniejsza różnica względem klasycznego CIT dotyczy momentu opodatkowania. W klasycznym modelu podatek jest związany z bieżącym dochodem spółki. W modelu estońskim podatek jest odroczony do czasu dystrybucji zysku. Dzięki temu spółka może przeznaczyć na rozwój całość środków pozostających w firmie, o ile nie wystąpi inne zdarzenie opodatkowane ryczałtem.

Ile wynosi podatek w estońskim CIT?

Stawka ryczałtu wynosi 10% podstawy opodatkowania dla małego podatnika oraz podatnika rozpoczynającego działalność. Pozostali podatnicy płacą 20%. To jednak tylko podatek po stronie spółki. Przy wypłacie dywidendy wspólnik będący osobą fizyczną rozlicza również 19% PIT, ale może pomniejszyć go o część ryczałtu zapłaconego przez spółkę.

Dlatego trzeba odróżnić stawkę CIT spółki od efektywnego opodatkowania całego wypłacanego zysku. Efektywne obciążenie obejmuje CIT spółki i PIT wspólnika po zastosowaniu ustawowego pomniejszenia.

W przypadku małego podatnika PIT od dywidendy może zostać pomniejszony o 90% ryczałtu przypadającego na udział wspólnika. Przy stawce 20% pomniejszenie wynosi 70%. Mechanizm działa przy wypłacie zysku, a nie w momencie jego wypracowania.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

Najczęściej obowiązek podatkowy wiąże się z uchwałą o podziale zysku i wypłatą dywidendy. Ryczałtem może zostać objęty także zysk przeznaczony na pokrycie strat powstałych przed wejściem do systemu. Brak dywidendy nie oznacza jednak, że każda wypłata ze spółki pozostaje neutralna.

Podatek może powstać także w przypadku ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Ukryty zysk to świadczenie pieniężne lub niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne albo częściowo odpłatne, przekazane wspólnikowi lub podmiotowi z nim powiązanemu w związku z prawem do udziału w zysku.

Do świadczeń, które mogą zostać zakwalifikowane jako ukryte zyski, należą w szczególności:

• Pożyczki – kwoty pożyczek udzielonych wspólnikowi przez spółkę, a także określone odsetki, prowizje i opłaty związane z finansowaniem.
• Darowizny – przekazane wspólnikowi lub podmiotowi powiązanemu, w tym prezenty i inne świadczenia o podobnym charakterze.
• Wydatki na reprezentację – jeżeli świadczenie trafia do wspólnika lub podmiotu powiązanego i pozostaje związane z jego prawem do udziału w zysku.
• Transakcje nierynkowe – nadwyżka wartości rynkowej świadczenia nad ceną ustaloną w transakcji kontrolowanej.
• Zysk przekazany na kapitał zakładowy – w zakresie wskazanym w przepisach o ryczałcie od dochodów spółek.
• Świadczenia nieodpłatne – przekazane wspólnikowi albo podmiotowi z nim powiązanemu bez uzasadnienia gospodarczego.

Osobną kategorię stanowią wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą. Dotyczy to na przykład finansowania prywatnych potrzeb wspólnika ze środków spółki. Przy wydatkach mieszanych, takich jak koszty samochodu wykorzystywanego służbowo i prywatnie, opodatkowaniu może podlegać część określona w ustawie. Ocena zależy od faktycznego sposobu wykorzystania majątku i dokumentacji.

Jakie warunki musi spełnić spółka?

Wybór estońskiego CIT wymaga spełnienia ustawowych warunków łącznie. System jest dostępny między innymi dla spółek z o.o., spółek akcyjnych, prostych spółek akcyjnych, spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych.

Najważniejsze wymogi obejmują:

• Wspólnikami, udziałowcami lub akcjonariuszami spółki muszą być wyłącznie osoby fizyczne.
• Spółka nie może posiadać udziałów lub akcji w innych spółkach ani określonych praw w funduszach, spółkach osobowych i strukturach powierniczych.
• Przychody pasywne, między innymi z odsetek, pożyczek, praw autorskich, gwarancji i określonych transakcji z podmiotami powiązanymi, nie mogą stanowić co najmniej 50% przychodów.
• Spółka musi spełnić warunek zatrudnienia albo ponosić wymagane wydatki na wynagrodzenia osób niebędących wspólnikami.
• Spółka nie może sporządzać sprawozdań finansowych zgodnie z MSR w okresie opodatkowania ryczałtem.
• Wybór ryczałtu trzeba zgłosić na formularzu ZAW-RD do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku opodatkowania.

Przedsiębiorstwa finansowe, instytucje pożyczkowe oraz podmioty w upadłości lub likwidacji są wyłączone z tego systemu. Szczególne ograniczenia mogą dotyczyć także reorganizacji, połączeń, podziałów i aportów.

Jak i kiedy płaci się estoński CIT?

Termin zapłaty zależy od rodzaju dochodu objętego ryczałtem. Procedura wygląda w uproszczeniu następująco:

1. Spółka ustala, czy doszło do podziału zysku, wystąpienia ukrytego zysku, wydatku niezwiązanego z działalnością albo innego zdarzenia wskazanego w ustawie.
2. Ustala podstawę opodatkowania i stosuje stawkę 10% albo 20%.
3. Przy dywidendzie lub zysku przeznaczonym na pokrycie straty podatek wpłaca do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po roku, w którym podjęto uchwałę.
4. Przy ukrytych zyskach i wydatkach niezwiązanych z działalnością podatek wpłaca do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty, wydatku lub wykonania świadczenia.
5. Do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego składa elektronicznie deklarację CIT-8E.

Przy wyborze ryczałtu w trakcie roku podatkowego spółka musi wcześniej zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe na dzień poprzedzający rozpoczęcie opodatkowania estońskim CIT.

Czy estoński CIT będzie korzystny dla spółki?

Największą korzyść odczują spółki, które zatrzymują zysk i przeznaczają go na inwestycje. Brak bieżących zaliczek poprawia płynność, ale nie zwalnia z analizy wypłat dla wspólników, transakcji powiązanych i wydatków o mieszanym charakterze.

Estoński CIT może być korzystny, lecz wymaga stałej kontroli warunków ustawowych i prawidłowej kwalifikacji świadczeń. Przy wątpliwościach dotyczących ukrytych zysków, struktury właścicielskiej lub zatrudnienia warto przeanalizować konkretną sytuację z doradcą podatkowym.