CIT – co to jest i na czym polega ten podatek?

CIT to podatek dochodowy od osób prawnych. W Polsce najczęściej płacą go spółki kapitałowe, a podatek oblicza się od dochodu, czyli nadwyżki przychodów nad kosztami uzyskania przychodów. Standardowa stawka wynosi 19%, natomiast w określonych przypadkach można zastosować 9%.

Czym jest CIT?

CIT to skrót od angielskiego Corporate Income Tax, czyli podatek dochodowy od osób prawnych. Podatek wynika z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i obejmuje dochody podmiotów mających osobowość prawną oraz wybranych jednostek organizacyjnych.

Osoba prawna jest odrębnym od swoich właścicieli podmiotem prawa. Może we własnym imieniu posiadać majątek, zawierać umowy i zaciągać zobowiązania. Dlatego CIT różni się od PIT, który dotyczy przede wszystkim osób fizycznych, na przykład przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą.

Kto płaci CIT?

Podatek obejmuje nie tylko duże korporacje. Podatnikami CIT są między innymi:

• spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
• spółki akcyjne
• spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne mające siedzibę lub zarząd w Polsce
• fundacje, stowarzyszenia i spółdzielnie
• spółki kapitałowe w organizacji
• podatkowe grupy kapitałowe
• niektóre jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, na przykład wspólnoty mieszkaniowe
• wybrane spółki jawne, zależnie od składu wspólników i spełnienia obowiązków informacyjnych

Podmiot z siedzibą lub zarządem w Polsce co do zasady rozlicza CIT od całości swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągnięcia. Podmiot zagraniczny może podlegać opodatkowaniu w Polsce tylko od dochodów uzyskanych na terytorium Polski. Zakres obowiązku zależy jednak od konkretnych przepisów i umów międzynarodowych.

Jak oblicza się CIT?

W klasycznym modelu podstawą opodatkowania jest dochód. Najprostszy schemat wygląda tak:

1. Ustalenie przychodów – uwzględnia się między innymi należności z działalności gospodarczej, nawet jeśli kontrahent nie zapłacił jeszcze faktury.
2. Ustalenie kosztów uzyskania przychodów – chodzi o wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu albo zachowania lub zabezpieczenia jego źródła, o ile przepisy nie wyłączają ich z kosztów.
3. Obliczenie dochodu – od przychodów odejmuje się koszty uzyskania przychodów.
4. Zastosowanie właściwej stawki – najczęściej 19%, a w określonych przypadkach 9%.

Kosztem podatkowym może być na przykład zakup towarów handlowych, czynsz za lokal, wynagrodzenia albo wydatek związany z obsługą działalności. Sam fakt poniesienia wydatku nie wystarcza. Wydatek powinien mieć związek z działalnością, być właściwie udokumentowany i nie znajdować się w katalogu kosztów wyłączonych przez ustawę. W praktyce znaczenie może mieć także moment ujęcia kosztu oraz jego bezpośredni lub pośredni związek z przychodem.

Przykład: spółka osiągnęła w roku podatkowym 500 000 zł przychodu i poniosła 300 000 zł kosztów uzyskania przychodów. Jej dochód wynosi 200 000 zł. Przy stawce 19% podatek przed uwzględnieniem ewentualnych odliczeń wyniósłby 38 000 zł.

Podatek może być pomniejszany między innymi o odliczenia i ulgi przewidziane w przepisach. W zależności od sytuacji podatnika mogą to być:

• ulga badawczo-rozwojowa
• ulga na robotyzację
• ulga na prototyp
• odliczenia darowizn w granicach określonych ustawą
• ulga na działalność wspierającą sport, kulturę lub edukację
• rozliczenie straty podatkowej na zasadach przewidzianych w przepisach

Notatka ekspercka: przychód księgowy, przychód podatkowy, koszt rachunkowy i koszt uzyskania przychodów nie zawsze oznaczają to samo. Nie każdy wydatek ujęty w księgach obniża podstawę opodatkowania. To jedna z przyczyn, dla których roczne rozliczenie CIT i kwalifikowanie kosztów warto powierzyć księgowej lub doradcy podatkowemu.

Stawka 19% i stawka 9%

Podstawowa stawka CIT wynosi 19% podstawy opodatkowania. Stawkę 9% można stosować do dochodów innych niż zyski kapitałowe, jeżeli podatnik spełnia ustawowe warunki. Dotyczy to przede wszystkim małych podatników oraz firm rozpoczynających działalność.

Jednym z warunków jest nieprzekroczenie limitu przychodów określonego w euro i przeliczanego na złote według kursu Narodowego Banku Polskiego. Dla limitu stosuje się kwotę 2 000 000 euro, a dokładna wartość w złotych zależy od właściwego kursu i roku podatkowego. Nie każda nowa spółka może jednak skorzystać z preferencji. Ograniczenia dotyczą między innymi niektórych przekształceń, restrukturyzacji i wniesienia przedsiębiorstwa lub jego składników.

Podatnicy CIT wpłacają w trakcie roku zaliczki, zwykle miesięczne, a w niektórych przypadkach kwartalne. Roczne zeznanie podatkowe składa się co do zasady do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego. Przy roku podatkowym zgodnym z kalendarzowym termin przypada 31 marca. Rozliczenie odbywa się na formularzu CIT-8.

Czym jest estoński CIT?

Estoński CIT to potoczna nazwa ryczałtu od dochodów spółek. Nie jest podatkiem przeznaczonym dla firm z Estonii, lecz alternatywnym modelem opodatkowania dostępnym dla określonych spółek, które spełniają warunki ustawowe.

Najważniejsza różnica dotyczy momentu opodatkowania. W klasycznym CIT spółka rozlicza dochód osiągnięty w roku podatkowym. W estońskim CIT podatek jest co do zasady związany z wypłatą zysku ze spółki albo przeznaczeniem go na cele objęte opodatkowaniem. Dzięki temu środki pozostawione w spółce mogą być wykorzystywane w działalności przed momentem wypłaty zysku.

W estońskim CIT nie ma takiej potrzeby prowadzenia rachunkowości podatkowej, ustalania podatkowych kosztów uzyskania przychodów ani obliczania podatkowych odpisów amortyzacyjnych jak w standardowym modelu. Nie oznacza to jednak braku obowiązków księgowych ani automatycznej korzyści dla każdej firmy. Wybór zależy między innymi od struktury właścicielskiej, sposobu wykorzystywania zysku i planowanych wypłat.

Dla przedsiębiorcy najważniejsze jest rozróżnienie: standardowy CIT opiera się na bieżącym rozliczaniu dochodu, a estoński CIT przesuwa główny moment opodatkowania na etap dystrybucji zysku. Warunki wejścia do ryczałtu i zasady jego utrzymania należy sprawdzić przed podjęciem decyzji.

CIT nie jest podatkiem, który można bezpiecznie rozliczać wyłącznie na podstawie prostego wzoru. Przepisy dotyczące stawek, kosztów, ulg i ryczałtu od dochodów spółek zmieniają się, dlatego przy wyborze formy opodatkowania, kwalifikowaniu wydatków i składaniu rocznego zeznania warto skorzystać ze wsparcia księgowego lub doradcy podatkowego.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy dotyczące CIT mogą się zmieniać, dlatego przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne regulacje lub skonsultuj się z księgowym, doradcą podatkowym albo Krajową Informacją Skarbową.