Kredyt lombardowy – co to jest i na czym polega?

Kredyt lombardowy to krótkoterminowy kredyt bankowy udzielany pod zastaw ruchomości, najczęściej papierów wartościowych, metali szlachetnych lub innych łatwo zbywalnych aktywów. W praktyce jest przede wszystkim narzędziem finansowania przedsiębiorstw. Nie należy mylić go z pożyczką zaciąganą w lombardzie.

Czym jest kredyt lombardowy?

W tym rozwiązaniu bank przekazuje klientowi środki, a zabezpieczeniem spłaty staje się określona ruchomość. Na czas obowiązywania umowy bank może przechowywać zastaw w swoim depozycie albo zaakceptować dokument potwierdzający przechowywanie towaru w wyznaczonym miejscu. Kredytobiorca zachowuje możliwość korzystania z finansowania, ale musi zwrócić kapitał wraz z odsetkami i opłatami w terminie określonym w umowie.

Najczęściej jest to zobowiązanie krótkoterminowe – od kilku tygodni do kilku miesięcy, choć w ofercie komercyjnej termin może sięgać około roku. Wysokość finansowania zależy od wartości i płynności zabezpieczenia. Bank nie pożycza zwykle całej kwoty odpowiadającej wycenie zastawu, ponieważ musi uwzględnić ryzyko spadku jego ceny oraz koszty sprzedaży.

Kredyt lombardowy a pożyczka w lombardzie

Oba rozwiązania opierają się na zastawie, ale są przeznaczone dla innych klientów i udzielają ich różne instytucje. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:

Osoba fizyczna może spotkać się z kredytem pod zastaw w ofercie banku, ale nie jest to typowy, łatwo dostępny produkt konsumencki. Warunki zależą od polityki konkretnej instytucji, rodzaju aktywów i zdolności kredytowej klienta.

Jak działa kredyt lombardowy?

Najpierw bank sprawdza, czy proponowany przedmiot może stanowić wystarczająco płynne zabezpieczenie. Jego wartość określa rzeczoznawca lub inny specjalista wskazany przez bank. Koszt wyceny może ponosić wnioskujący, nawet jeśli ostatecznie nie dojdzie do podpisania umowy.

Bank stosuje również tak zwany haircut, czyli margines bezpieczeństwa między wartością zastawu a kwotą kredytu. Jeżeli aktywa są warte 100 000 zł, bank może przyjąć do finansowania tylko część tej wartości, na przykład 50–80 proc. Pozostała różnica chroni go przed skutkami spadku ceny zabezpieczenia lub problemami z jego sprzedażą.

Uzyskanie finansowania zwykle obejmuje następujące etapy:

• Wycena – specjalista określa rynkową wartość i płynność proponowanego zabezpieczenia.
• Złożenie wniosku – firma przedstawia dokumenty dotyczące działalności, aktywów oraz możliwości spłaty zobowiązania.
• Ustanowienie zastawu – papiery wartościowe lub mniejsze przedmioty trafiają do depozytu bankowego, a towary mogą być reprezentowane przez warrant.
• Wypłata środków – bank przekazuje pieniądze jednorazowo albo w transzach, zgodnie z umową.

Jeżeli kredytobiorca nie spłaci zobowiązania, bank może zaspokoić swoje roszczenia ze sprzedaży zastawu. Szczegółowy sposób postępowania wynika z umowy i rodzaju ustanowionego zabezpieczenia. Spadek wartości aktywów w trakcie kredytowania może też prowadzić do żądania dodatkowego zabezpieczenia lub zmiany warunków finansowania.

Co może być zabezpieczeniem?

Bank preferuje aktywa, które można stosunkowo łatwo wycenić, przechować i sprzedać. Najczęściej brane są pod uwagę:

• papiery wartościowe, w tym obligacje lub inne instrumenty finansowe,
• złoto, biżuteria i pozostałe metale szlachetne,
• prawa majątkowe oraz należności, jeśli bank uzna je za wystarczająco płynne,
• towary i zapasy przechowywane w magazynie,
• wybrane dzieła sztuki, urządzenia lub inne wartościowe ruchomości.

W przypadku towarów, których bank nie chce przechowywać, możliwe jest wykorzystanie warrantu. Jest to dokument potwierdzający zdeponowanie określonych rzeczy w magazynie i może on stanowić przedmiot zastawu.

Kredyt lombardowy NBP a finansowanie w banku komercyjnym

Kredyt lombardowy NBP

Narodowy Bank Polski udziela kredytu lombardowego bankom komercyjnym, a nie zwykłym przedsiębiorstwom ani konsumentom. Jest to instrument służący krótkoterminowemu uzupełnianiu płynności sektora bankowego. Zabezpieczeniem są przede wszystkim papiery wartościowe spełniające wymagania banku centralnego.

Koszt takiego finansowania wiąże się ze stopą lombardową NBP. Jej wysokość ustala Rada Polityki Pieniężnej, dlatego zmienia się wraz z decyzjami dotyczącymi polityki pieniężnej. Nie należy traktować jej wartości jako stałego oprocentowania komercyjnego kredytu lombardowego.

Produkt banku komercyjnego dla firmy

Bank komercyjny może zaoferować podobne finansowanie przedsiębiorstwu posiadającemu wartościowe ruchomości. W tym przypadku bank sam ustala warunki, ocenia zdolność spłaty, wybiera akceptowane aktywa i określa relację kwoty kredytu do wartości zabezpieczenia. Stopa lombardowa NBP może wpływać na warunki rynkowe, ale nie zastępuje indywidualnej oferty banku.

Dla firmy kredyt lombardowy może mieć sens wtedy, gdy potrzebuje krótkoterminowej płynności, ale nie chce sprzedawać posiadanych papierów wartościowych lub innych aktywów. Trzeba jednak uwzględnić koszt wyceny, zwykle wyższe oprocentowanie oraz krótki termin spłaty. Rozwiązanie jest przeznaczone dla przedsiębiorstwa, które ma realny plan szybkiego zwrotu finansowania i akceptuje ryzyko utraty zastawu w razie niewywiązania się z umowy.

Kredyt lombardowy jest więc bankowym finansowaniem pod zastaw, a nie pożyczką konsumencką zaciąganą w lombardzie. Jego największą zaletą jest możliwość uzyskania środków bez definitywnej sprzedaży aktywów, natomiast najpoważniejsze ryzyko stanowi utrata zabezpieczenia przy braku spłaty.