Faktoring – co to jest i jak działa?

Faktoring to usługa finansowa, która pozwala zamienić nieprzeterminowaną fakturę z odroczonym terminem płatności na gotówkę przed terminem przelewu od kontrahenta. Firma otrzymuje środki niemal od razu, a faktor rozlicza należność z odbiorcą faktury. Nie jest to kredyt, lecz przyspieszenie wpływu pieniędzy, które przedsiębiorstwu i tak należą się za sprzedaż lub wykonaną usługę.

Co to jest faktoring?

Faktoring poprawia płynność finansową, czyli zdolność firmy do terminowego regulowania bieżących zobowiązań. Zamiast czekać 30, 60 lub 90 dni na zapłatę, przedsiębiorca przekazuje faktorowi fakturę z odroczonym terminem płatności i otrzymuje zaliczkę na jej poczet.

W procesie uczestniczą trzy strony. Faktorant to przedsiębiorca korzystający z usługi, faktor to instytucja finansowa zapewniająca finansowanie, a kontrahent jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty faktury.

Podstawą prawną transakcji jest cesja wierzytelności. Oznacza ona przeniesienie na faktora prawa do otrzymania zapłaty od kontrahenta. W zależności od umowy kontrahent płaci bezpośrednio faktorowi albo przedsiębiorca przekazuje faktorowi otrzymaną należność.

Jak działa faktoring w praktyce?

Proces dotyczy faktur, które zostały wystawione za faktycznie dostarczony towar lub wykonaną usługę i których termin płatności jeszcze nie minął. Najczęściej przebiega w następujący sposób:

1. Wystawienie faktury – przedsiębiorca sprzedaje towar lub wykonuje usługę, a następnie wystawia kontrahentowi fakturę z odroczonym terminem płatności.
2. Przekazanie faktury faktorowi – faktorant przesyła dokument do firmy faktoringowej wraz z wymaganymi danymi. Faktor sprawdza fakturę oraz wiarygodność płatniczą kontrahenta.
3. Wypłata zaliczki – po akceptacji transakcji faktor wypłaca ustaloną część wartości faktury. W praktyce wysokość zaliczki zależy od umowy i może obejmować znaczną część należności.
4. Spłata przez kontrahenta – w faktoringu jawnym kontrahent otrzymuje informację o cesji i płaci na rachunek faktora. Przy faktoringu cichym płatność może najpierw trafić do przedsiębiorcy.
5. Rozliczenie końcowe – po otrzymaniu zapłaty faktor przekazuje pozostałą część kwoty, pomniejszoną o wynagrodzenie za usługę i ewentualne dodatkowe opłaty.

Faktoring online upraszcza obsługę. Wniosek, przekazanie faktury i wymiana dokumentów odbywają się elektronicznie, choć czas wypłaty zależy od faktora, kompletności danych i wyniku weryfikacji.

Jakie są rodzaje faktoringu?

Rodzaj usługi określa przede wszystkim to, kto ponosi ryzyko braku zapłaty oraz czy kontrahent wie o cesji wierzytelności:

• Faktoring pełny, czyli bez regresu – faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności kontrahenta, zgodnie z warunkami umowy. Jeśli odbiorca nie zapłaci z powodu niewypłacalności, przedsiębiorca co do zasady nie zwraca faktorowi sfinansowanej kwoty.
• Faktoring niepełny, czyli z regresem – ryzyko niewypłacalności pozostaje po stronie faktoranta. Jeżeli kontrahent nie ureguluje należności, faktor może zażądać zwrotu wypłaconych środków.
• Faktoring jawny – kontrahent zostaje poinformowany o cesji i zwykle płaci bezpośrednio na rachunek faktora.
• Faktoring cichy – kontrahent nie jest informowany o finansowaniu. Ten wariant może wymagać samodzielnego przekazywania faktorowi płatności otrzymanych od odbiorcy.

Występują także odmiany łączące te cechy, na przykład faktoring mieszany, oraz faktoring odwrotny, w którym faktor finansuje zobowiązania przedsiębiorcy wobec jego dostawców. Wybór wariantu zależy od oczekiwanego poziomu ochrony, relacji z kontrahentami i kosztu usługi.

Faktoring a kredyt bankowy – czym się różnią?

Oba rozwiązania mogą dostarczyć firmie kapitału obrotowego, ale opierają się na innym mechanizmie. Kredyt oznacza pożyczenie środków i obowiązek ich spłaty na zasadach określonych przez bank. Faktoring wiąże się z wcześniejszym uzyskaniem pieniędzy wynikających z wystawionych faktur, choć konkretne skutki księgowe zależą od rodzaju umowy i zasad rachunkowości.

Korzyści i ryzyka faktoringu

Największą zaletą jest skrócenie czasu oczekiwania na pieniądze. Firma może opłacić wynagrodzenia, podatki, zakup materiałów lub kolejne zamówienia bez zamrażania kapitału w należnościach.

Faktor może także weryfikować kontrahentów, monitorować terminy płatności i wspierać obsługę należności. W przypadku małych firm i jednoosobowych działalności gospodarczych takie usługi ograniczają obciążenie administracyjne.

Przed podpisaniem umowy trzeba jednak sprawdzić pełny koszt finansowania. Wynagrodzenie faktora może obejmować prowizję od faktury, koszt okresu finansowania, opłatę za limit lub czynności dodatkowe. Stawki zależą między innymi od terminu płatności, wartości faktur, rodzaju faktoringu i ryzyka odbiorców.

Najważniejsze ryzyko dotyczy faktoringu niepełnego. Gdy kontrahent nie zapłaci, przedsiębiorca może zostać zobowiązany do zwrotu zaliczki. Należy też sprawdzić umowę z odbiorcą, ponieważ zakaz cesji wierzytelności może uniemożliwić przekazanie faktury faktorowi.

Kto może skorzystać z faktoringu?

Faktoring jest dostępny nie tylko dla dużych spółek. Mogą się o niego ubiegać także małe i średnie przedsiębiorstwa, jednoosobowe działalności gospodarcze oraz freelancerzy, o ile wystawiają faktury sprzedażowe z odroczonym terminem płatności. Faktor ocenia zarówno firmę, jak i kontrahentów, którzy mają uregulować należności.

Rozwiązanie często wybierają firmy transportowe, budowlane, handlowe, produkcyjne i usługowe. Szczególnie przydatne jest wtedy, gdy sprzedaż rośnie, terminy płatności są długie, a przedsiębiorstwo potrzebuje pieniędzy na bieżące koszty przed otrzymaniem przelewów od klientów.

Faktoring ma sens, gdy koszt usługi jest niższy niż konsekwencje utraty płynności, opóźnień wobec dostawców lub rezygnacji z rentownego zlecenia. Przed decyzją trzeba porównać warunki kilku faktorów, zwłaszcza zakres regresu, sposób rozliczenia i wszystkie opłaty.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.