Jak liczyć amortyzację? Poradnik krok po kroku

Amortyzację metodą liniową oblicza się, mnożąc wartość początkową środka trwałego przez roczną stawkę amortyzacyjną, a następnie dzieląc wynik przez 12. Stawkę trzeba sprawdzić w wykazie stawek powiązanym z Klasyfikacją Środków Trwałych (KŚT).

Kiedy można rozpocząć amortyzację?

Odpisy dotyczą składnika majątku, który spełnia warunki środka trwałego. Przed rozpoczęciem naliczania amortyzacji trzeba go przyjąć do używania i wpisać do ewidencji środków trwałych. W praktyce znaczenie mają następujące kryteria:

• Składnik jest własnością lub współwłasnością przedsiębiorcy.
• Jest kompletny i zdatny do użytku.
• Ma przewidywany okres użytkowania dłuższy niż rok.
• Jest wykorzystywany w działalności gospodarczej.
• Jego wartość początkowa przekracza 10 000 zł, z uwzględnieniem zasad ustalania wartości netto lub brutto zależnie od statusu VAT.

Jeżeli składnik spełnia te warunki, należy ustalić jego wartość początkową, wprowadzić go do ewidencji i wybrać metodę amortyzacji. Wartość poniżej ustawowego progu może w określonych przypadkach zostać rozliczona jednorazowo, dlatego nie każdy zakup trzeba amortyzować przez wiele miesięcy.

Jak liczyć amortyzację krok po kroku?

Najczęściej stosuje się metodę liniową. Zakłada ona równe odpisy w kolejnych okresach, ponieważ środek trwały zużywa się według przyjętego, stałego tempa.

1. Ustal wartość początkową. Przy zakupie jest nią zwykle cena z faktury powiększona o koszty poniesione do momentu doprowadzenia składnika do kompletności i zdatności do używania.
2. Przypisz składnik do właściwej grupy KŚT. Klasyfikacja Środków Trwałych pomaga określić rodzaj środka, a tym samym właściwą stawkę.
3. Sprawdź stawkę amortyzacyjną. Podstawowe stawki znajdują się w załączniku nr 1 do ustawy o PIT lub odpowiedniego wykazu stosowanego na gruncie CIT.
4. Oblicz roczny odpis. Zastosuj wzór: wartość początkowa × roczna stawka amortyzacyjna.
5. Oblicz miesięczny odpis. Roczny wynik podziel przez 12. Przy rozliczeniu kwartalnym dzieli się go przez 4.

Wzór:

roczny odpis = wartość początkowa × stawka amortyzacyjna

miesięczny odpis = roczny odpis ÷ 12

Sam fakt zakupu nie rozpoczyna jeszcze naliczania odpisów. Przy miesięcznej amortyzacji pierwszy odpis ujmuje się zasadniczo od miesiąca następującego po miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji i przekazania go do używania.

Przykład obliczenia amortyzacji

Firma kupiła laptop o wartości początkowej 15 000 zł. Dla celów przykładu przyjmujemy roczną stawkę amortyzacyjną 30% i metodę liniową.

Odpis roczny:

15 000 zł × 30% = 4 500 zł

Odpis miesięczny:

4 500 zł ÷ 12 = 375 zł

W tym przykładzie miesięczny odpis wynosi 375 zł. Pełne rozliczenie wartości początkowej potrwa 40 miesięcy, czyli 3 lata i 4 miesiące. To przykład edukacyjny, dlatego przed zaksięgowaniem konkretnego składnika trzeba potwierdzić jego klasyfikację i stawkę w aktualnym wykazie.

Przykładowe stawki amortyzacyjne

Poniższe wartości pokazują często spotykane stawki podstawowe. Ostateczna stawka zależy od dokładnego rodzaju środka trwałego i jego przypisania w KŚT:

Nie należy dobierać stawki wyłącznie na podstawie ogólnej nazwy przedmiotu. W razie wątpliwości trzeba sprawdzić opis w aktualnym wykazie stawek amortyzacyjnych oraz właściwą grupę KŚT. Wartości niematerialne i prawne mają odrębne zasady, a w przedstawionym zakresie stosuje się do nich metodę liniową.

O czym pamiętać po rozpoczęciu amortyzacji?

Wybraną metodę stosuje się konsekwentnie aż do pełnego zamortyzowania danego składnika, jego sprzedaży, likwidacji albo wycofania z działalności. Nie należy zmieniać metody w trakcie amortyzacji bez wyraźnej podstawy prawnej. Przedsiębiorca powinien też zachować dokumentację wartości początkowej, przyjęcia do używania, wpisu do ewidencji i zastosowanej stawki.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie stanowi porady podatkowej. Przepisy oraz wykazy stawek mogą się zmieniać, dlatego w konkretnej sprawie należy sprawdzić aktualny stan prawny lub skonsultować się z księgowym albo doradcą podatkowym.