Przekroczenie czasu pracy kierowcy – jak opisać wydruk?

Przekroczenie czasu jazdy trzeba opisać ręcznie, czytelnie i niezwłocznie po zatrzymaniu w pierwszym bezpiecznym miejscu. Na odwrocie wydruku wpisz datę, godzinę, miejsce, swoje dane, rzeczywistą przyczynę naruszenia, podstawę prawną, a na końcu złóż własnoręczny podpis. Sam wydruk nie usprawiedliwia przekroczenia. Może jednak udokumentować wyjątkową sytuację, jeżeli opis jest zgodny z faktami i spełnione są warunki z art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Jak opisać wydruk z tachografu krok po kroku?

Po wystąpieniu naruszenia nie kontynuuj jazdy tylko po to, aby sporządzić opis. Najpierw zatrzymaj pojazd w miejscu, w którym postój jest bezpieczny i zgodny z warunkami drogowymi. Następnie wykonaj wydruk obejmujący zdarzenie i opisz go na odwrocie.

1. Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu – zrób to możliwie szybko, bez stwarzania zagrożenia dla siebie, innych uczestników ruchu, pojazdu lub ładunku.
2. Wykonaj wydruk z tachografu – powinien obejmować okres i aktywność związane z przekroczeniem czasu jazdy, przerwy albo odpoczynku.
3. Wpisz dane identyfikacyjne – podaj imię i nazwisko, datę zdarzenia, godzinę, miejsce oraz numer karty kierowcy lub prawa jazdy.
4. Opisz rzeczywistą przyczynę – wskaż, co się wydarzyło, gdzie doszło do problemu i dlaczego nie można było zakończyć jazdy zgodnie z limitem.
5. Podaj podstawę prawną – jeżeli sytuacja rzeczywiście spełnia warunki odstępstwa, wpisz art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
6. Podpisz wydruk – własnoręczny podpis kierowcy jest niezbędny do potwierdzenia wyjaśnienia.

Opis powinien być konkretny. Sformułowanie „korek” albo „brak parkingu” może nie wystarczyć, jeżeli nie wskazuje, gdzie i kiedy wystąpił problem oraz jakie działania podjął kierowca. Nie wpisuj przyczyny, która nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi trasy.

Przykładowy wzór do przepisania na odwrocie wydruku może wyglądać tak:

Jan Kowalski, karta kierowcy nr [numer]. Data: 8 października 2026 r., godz. 17:45, miejsce: A2, okolice [miejscowość]. Przekroczenie czasu jazdy o 25 minut było spowodowane nieprzewidzianym zablokowaniem drogi po wypadku i koniecznością dotarcia do bezpiecznego miejsca postoju. Zastosowano art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Po ustaniu zagrożenia zatrzymałem pojazd w pierwszym dostępnym bezpiecznym miejscu. Podpis kierowcy: [czytelny podpis].

Wzór trzeba dostosować do faktów. Nie należy przepisywać go automatycznie, jeżeli zdarzenie wyglądało inaczej.

Czy czas pracy i czas jazdy oznaczają to samo?

Nie. Czas jazdy oznacza okres prowadzenia pojazdu i podlega limitom określonym przede wszystkim w Rozporządzeniu (WE) nr 561/2006. Czas pracy jest pojęciem szerszym i obejmuje również inne czynności, takie jak załadunek, rozładunek czy obsługa pojazdu. Dlatego samo powołanie się na art. 12 nie usprawiedliwia automatycznie każdego przekroczenia czasu pracy.

Jeżeli naruszenie dotyczy czasu prowadzenia, przerwy albo odpoczynku i wynika z wyjątkowego zdarzenia, opis powinien wskazywać właśnie ten związek. W przypadku wątpliwości dotyczących ewidencji czasu pracy warto skonsultować zapis z osobą odpowiedzialną w firmie za rozliczenia kierowców.

Kiedy art. 12 ma zastosowanie?

Art. 12 pozwala odstąpić od wybranych zasad dotyczących czasu prowadzenia, przerw i odpoczynku tylko w wyjątkowych okolicznościach. Odstępstwo nie może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego i powinno być ograniczone do zakresu koniecznego, aby dotrzeć do bezpiecznego miejsca postoju albo miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego pracodawcy, gdy przepis przewiduje taki cel.

Za okoliczności, które mogą uzasadniać odstępstwo, można uznać między innymi:

• nieprzewidziany korek spowodowany wypadkiem drogowym,
• nagłe zamknięcie drogi i konieczność skorzystania z objazdu,
• nagłe pogorszenie warunków pogodowych lub drogowych,
• brak możliwości bezpiecznego zatrzymania pojazdu w sytuacji, której nie dało się racjonalnie przewidzieć,
• konieczność ochrony osób, pojazdu albo ładunku przed bezpośrednim zagrożeniem.

W szczególnych przypadkach przepis przewiduje możliwość wydłużenia dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia o maksymalnie godzinę, aby dotrzeć do miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego pracodawcy w celu rozpoczęcia tygodniowego odpoczynku. Możliwe jest także wydłużenie o maksymalnie dwie godziny przed rozpoczęciem regularnego tygodniowego odpoczynku, jeżeli bezpośrednio wcześniej wykorzystano wymaganą nieprzerwaną przerwę 30-minutową. Dodatkowy czas prowadzenia wymaga późniejszej rekompensaty zgodnie z przepisami.

Kiedy opis nie uzasadnia przekroczenia?

Art. 12 nie jest sposobem na naprawienie błędnego planowania trasy. Inspektor ITD może porównać opis z zapisem tachografu, prędkością pojazdu, miejscem zdarzenia oraz wcześniejszymi naruszeniami. Zestawienie typowych sytuacji wygląda następująco:

Jak długo przechowywać wydruk?

Od 31 grudnia 2024 r. podczas kontroli kierowca powinien móc przedstawić zapisy dotyczące bieżącego dnia oraz poprzednich 56 dni. Dotyczy to również wymaganych wydruków i odręcznych wyjaśnień. Warto sporządzić dwa egzemplarze, jeżeli tachograf lub sytuacja na to pozwala – jeden dla kierowcy, a drugi do przekazania firmie transportowej i archiwizacji.

W starszych tachografach wpisy dotyczące państwa po przekroczeniu granicy mogły wymagać ręcznego uzupełnienia. W tachografach inteligentnych drugiej generacji przekroczenie granicy jest rejestrowane automatycznie, dlatego nie należy wykonywać dodatkowego wpisu wyłącznie z tego powodu, jeżeli urządzenie prawidłowo realizuje tę funkcję.

Najważniejsze jest połączenie trzech elementów: rzeczywistej wyjątkowej przyczyny, szybkiego i czytelnego opisu oraz własnoręcznego podpisu. Jeżeli przekroczenie wynikało z przewidywalnego błędu planowania, sam powołany na wydruku art. 12 nie wyłącza odpowiedzialności.