Na jaki okres może być zawarta pierwsza umowa o pracę?
Pierwsza umowa o pracę nie musi trwać 3 miesiące ani mieć z góry określonej długości. Przepisy nie wprowadzają osobnego limitu dla „pierwszej umowy”. Możesz zostać zatrudniony na okres próbny, czas określony albo od razu na czas nieokreślony.
Czy pierwsza umowa o pracę musi być na 3 miesiące?
Nie. Kodeks pracy nie określa minimalnego ani maksymalnego okresu, na jaki musi zostać zawarta pierwsza umowa o pracę. Jej rodzaj i długość ustalają pracodawca oraz pracownik, z uwzględnieniem ogólnych zasad dotyczących poszczególnych umów.
Umowa na okres próbny jest dobrowolna. Pracodawca może więc zaproponować ją przed właściwym zatrudnieniem, ale może też zawrzeć od razu umowę na czas określony lub czas nieokreślony. Nie ma również przeszkód prawnych, aby osoba podejmująca pierwszą pracę otrzymała od razu umowę bezterminową.
Jakie rodzaje umów może zaproponować pracodawca?
Trzy podstawowe rodzaje umów różnią się celem i poziomem stabilności zatrudnienia:
| Rodzaj umowy | Maksymalny czas | Cel i charakterystyka |
|---|---|---|
| Umowa na okres próbny | Zwykle do 3 miesięcy | Sprawdzenie kwalifikacji pracownika i warunków współpracy. Nie jest obowiązkowa. |
| Umowa na czas określony | Łącznie do 33 miesięcy, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach | Zatrudnienie do z góry ustalonego terminu, z limitem maksymalnie 3 takich umów. |
| Umowa na czas nieokreślony | Bez określonego terminu zakończenia | Najbardziej stabilna forma zatrudnienia, bez ustawowej daty końcowej. |
Umowa na okres próbny nie jest tym samym co umowa na czas określony. Pierwsza służy przede wszystkim wzajemnemu sprawdzeniu stron. Druga jest właściwą umową terminową, która podlega limitom liczby umów i łącznego czasu zatrudnienia.
Po zakończeniu okresu próbnego pracodawca może zaproponować zarówno kolejną umowę terminową, jak i umowę na czas nieokreślony. Przepisy nie nakazują, aby po okresie próbnym zawsze zawierać umowę na czas określony.
Jakie limity dotyczą umów na czas określony?
Jeżeli pierwsza umowa jest umową na czas określony, trzeba uwzględnić dwa podstawowe ograniczenia wynikające z Kodeksu pracy:
- Maksymalnie 33 miesiące łącznego zatrudnienia na podstawie umów na czas określony z tym samym pracodawcą.
- Maksymalnie 3 umowy na czas określony zawarte między tymi samymi stronami.
- Po przekroczeniu limitu czasu albo liczby umów zatrudnienie jest traktowane jako zawarte na czas nieokreślony.
- Przerwa między umowami co do zasady nie zeruje wcześniej wykorzystanych limitów.
Umowa na okres próbny nie wlicza się do limitu 33 miesięcy i 3 umów. Możliwa jest więc sytuacja, w której pracownik ma najpierw do 3 miesięcy okresu próbnego, a następnie maksymalnie 33 miesiące zatrudnienia na podstawie umów na czas określony. Okres próbny nie wydłuża jednak limitu umowy terminowej do 36 miesięcy, jeśli nie został wcześniej wykorzystany.
Przepisy przewidują wyjątki od limitów, między innymi przy umowie na zastępstwo, pracy sezonowej lub dorywczej oraz w niektórych przypadkach uzasadnionych obiektywnymi przyczynami po stronie pracodawcy. Przy zwykłej pierwszej umowie na czas określony podstawowe zasady pozostają jednak takie same.
Co trzeba zrobić przed rozpoczęciem pracy?
Sam wybór rodzaju umowy nie wystarcza, aby legalnie dopuścić pracownika do wykonywania obowiązków. Przed rozpoczęciem pracy obowiązuje następująca kolejność:
- Pracodawca kieruje pracownika na wstępne badania lekarskie.
- Pracownik uzyskuje orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku.
- Pracodawca przeprowadza szkolenie z bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Strony podpisują umowę o pracę na piśmie, najpóźniej przed dopuszczeniem do pracy.
Umowa powinna określać między innymi rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wymiar czasu pracy, dzień rozpoczęcia pracy oraz wynagrodzenie wraz z jego składnikami. Przed podpisaniem sprawdź przede wszystkim rodzaj umowy, datę jej zakończenia, wymiar etatu, wynagrodzenie i zasady rozwiązania współpracy.
Pracodawca nie może dopuścić Cię do pracy bez wymaganych badań lekarskich i szkolenia BHP. Praca bez tych formalności narusza przepisy i może stwarzać zagrożenie dla zdrowia. W razie wątpliwości dotyczących treści dokumentu możesz zwrócić się o wyjaśnienie do Państwowej Inspekcji Pracy.
Rodzaj pierwszej umowy wpływa między innymi na stabilność zatrudnienia i perspektywę zakończenia współpracy. Przed podpisaniem przeczytaj cały dokument, a nie tylko wysokość wynagrodzenia. Pamiętaj, że pierwsza umowa może być zawarta na okres próbny, czas określony albo czas nieokreślony – żadna z tych form nie jest automatycznie wymagana przez sam fakt podejmowania pierwszej pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnej umowy lub sporu z pracodawcą warto skonsultować się z Państwową Inspekcją Pracy albo prawnikiem.
