Kto ustala okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy?
Okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy ustala zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę. Zespół musi mieć skład dwuosobowy, a postępowanie powinno rozpocząć się niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zdarzeniu.
Kto powołuje zespół powypadkowy?
Za zorganizowanie postępowania powypadkowego odpowiada pracodawca. To on powołuje zespół powypadkowy, zapewnia mu możliwość przeprowadzenia oględzin i zebrania informacji, a następnie zatwierdza sporządzony protokół powypadkowy.
Zespół ustala przebieg zdarzenia, jego okoliczności i przyczyny, a także ocenia, czy zdarzenie spełnia warunki uznania za wypadek przy pracy. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy jego skład powinien być dwuosobowy.
Kto wchodzi w skład zespołu powypadkowego?
Podstawowy skład zespołu tworzą pracownik służby BHP oraz społeczny inspektor pracy. Przepisy przewidują jednak inne rozwiązania, gdy w zakładzie nie ma służby BHP, społecznej inspekcji pracy albo wystarczającej liczby pracowników.
| Sytuacja w zakładzie | Skład zespołu powypadkowego |
|---|---|
| Działa służba BHP i społeczna inspekcja pracy | Pracownik służby BHP oraz społeczny inspektor pracy |
| Brak obowiązku utworzenia służby BHP | Pracodawca albo pracownik, któremu powierzono zadania służby BHP, lub specjalista spoza zakładu oraz drugi członek wymagany w danym zakładzie |
| W zakładzie nie działa społeczna inspekcja pracy | Pracownik służby BHP oraz przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o szkoleniu BHP |
| Mała liczba pracowników uniemożliwia utworzenie zespołu w zwykłym składzie | Pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy |
W każdym wariancie trzeba zachować zasadę udziału dwóch osób. Przedstawiciel pracowników zastępujący społecznego inspektora pracy powinien mieć aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Także osoby wykonujące zadania służby BHP muszą spełniać wymagania dotyczące kwalifikacji i szkoleń.
Co zrobić, gdy pracownik służby BHP jest nieobecny?
Rozporządzenie nie opisuje wprost każdej sytuacji czasowej nieobecności pracownika służby BHP, na przykład z powodu urlopu albo zwolnienia lekarskiego. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może wstrzymać postępowanie do jego powrotu.
Zespół powinien przystąpić do ustalania okoliczności i przyczyn wypadku niezwłocznie. Dlatego przy czasowej nieobecności pracownika służby BHP należy dobrać skład tak, jak gdyby służba BHP nie działała w zakładzie. W zależności od organizacji pracy może to oznaczać udział pracodawcy lub wyznaczonego pracownika oraz specjalisty spoza zakładu.
Jeżeli pracodawca opóźni postępowanie, ponieważ oczekuje na powrót nieobecnego specjalisty, powinien liczyć się z koniecznością wyjaśnienia przyczyny opóźnienia w dokumentacji. Sam urlop pracownika BHP nie zawsze będzie wystarczającym uzasadnieniem, ponieważ przepisy wymagają szybkiego rozpoczęcia czynności powypadkowych.
Jakie są pierwsze obowiązki pracodawcy po wypadku?
Pracodawca powinien podjąć działania zabezpieczające poszkodowanego, miejsce zdarzenia i dowody potrzebne do wyjaśnienia sprawy. Do najważniejszych czynności należą:
- Zapewnienie poszkodowanemu pierwszej pomocy i podjęcie działań ograniczających zagrożenie.
- Zabezpieczenie miejsca wypadku przed dostępem osób niepowołanych oraz przed zmianą położenia maszyn i przedmiotów związanych ze zdarzeniem.
- Niezwłoczne powołanie dwuosobowego zespołu powypadkowego.
- Zawiadomienie właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora, gdy doszło do wypadku śmiertelnego, ciężkiego albo zbiorowego.
- Zapewnienie sporządzenia protokołu, zatwierdzenie go oraz wdrożenie działań profilaktycznych wynikających z ustaleń zespołu.
Przy wypadku ciężkim, śmiertelnym lub zbiorowym nie wolno samodzielnie zmieniać stanu miejsca zdarzenia, poza sytuacjami koniecznymi do ratowania życia albo zapobieżenia bezpośredniemu niebezpieczeństwu. Zgodę na uruchomienie urządzeń lub dokonanie zmian uzgadnia się z właściwym inspektorem pracy i prokuratorem.
Ile czasu jest na sporządzenie protokołu?
Zespół powypadkowy powinien sporządzić protokół powypadkowy nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli ustalenia trwają dłużej z powodu uzasadnionych przeszkód lub trudności, przyczyny opóźnienia trzeba wskazać w treści protokołu.
Po zatwierdzeniu protokół przekazuje się poszkodowanemu, a w przypadkach przewidzianych przepisami także właściwemu inspektorowi pracy. Dokumentacja ma znaczenie między innymi przy ustalaniu prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, a pracodawca powinien przechowywać ją przez 10 lat.
Nieobecność pracownika służby BHP nie powinna prowadzić do bezczynności. Pracodawca nadal musi powołać dwuosobowy zespół i zapewnić niezwłoczne przeprowadzenie postępowania.
Podstawą procedury są przede wszystkim przepisy Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. Pracodawca odpowiada za uruchomienie całego postępowania, natomiast ustalenia faktyczne wykonuje powołany przez niego zespół powypadkowy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. W przypadku wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego warto skonsultować działania z właściwym inspektorem pracy albo prawnikiem.
