Kto płaci za zwolnienie lekarskie: ZUS czy pracodawca?

Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca, wypłacając wynagrodzenie chorobowe. Jeśli pracownik ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni. Od 34. albo 15. dnia przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, choć w większych firmach może go technicznie wypłacać pracodawca jako płatnik zasiłków.

Kto płaci za zwolnienie lekarskie?

Przy umowie o pracę trzeba rozróżnić dwa świadczenia. Wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca ze swoich środków. Przysługuje ono za początkowy okres niezdolności do pracy, którego limit ustala się w roku kalendarzowym.

Po wykorzystaniu tego limitu pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia chorobowego, czyli z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Płatnikiem może być ZUS albo pracodawca działający w jego imieniu. Nie oznacza to więc zawsze, że przelew po 33 lub 14 dniach przyjdzie bezpośrednio z ZUS.

Jak wiek wpływa na okres płatności pracodawcy?

Limit 33 albo 14 dni nie dotyczy jednego, ciągłego zwolnienia. Sumuje się wszystkie okresy niezdolności do pracy przypadające w tym samym roku kalendarzowym, także wtedy, gdy między zwolnieniami występowały przerwy.

Po ukończeniu 50 lat krótszy limit 14 dni stosuje się od następnego roku kalendarzowego. Przykładowo, jeśli pracownik ukończył 50 lat w trakcie roku, w tym roku nadal może obowiązywać limit 33 dni. W kolejnym roku okres wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę wyniesie 14 dni.

Wynagrodzenie chorobowe jest zazwyczaj obliczane jako 80% podstawy wymiaru. 100% podstawy przysługuje między innymi za czas niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży, spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, a także w związku z określonymi badaniami i zabiegami dawcy komórek, tkanek lub narządów.

Kiedy ZUS wypłaca zasiłek, a kiedy robi to pracodawca?

O tym, kto wykonuje przelew zasiłku chorobowego, decyduje między innymi liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego u płatnika. Pracodawca zatrudniający więcej niż 20 osób na 30 listopada poprzedniego roku może być płatnikiem zasiłków w kolejnym roku. Wtedy wypłaca zasiłek z funduszu ubezpieczeń społecznych, a nie ze swoich środków.

Jeśli płatnik nie jest uprawniony do wypłaty zasiłków, świadczenie wypłaca bezpośrednio ZUS. W takiej sytuacji pracodawca przekazuje do Zakładu wymagane dokumenty, między innymi formularz Z-3 dla pracownika.

„Pracodawca wypłaca zasiłek” nie zawsze oznacza, że ponosi jego koszt. W dużej firmie jest zwykle wykonawcą wypłaty, natomiast finansowanie pochodzi z ubezpieczenia społecznego.

Na opóźnienie mogą wpłynąć braki lub błędy w dokumentacji. Szczególnej uwagi wymagają dane dotyczące zatrudnienia, wynagrodzenia, okresu niezdolności do pracy i formularza Z-3. Status sprawy można sprawdzać na koncie PUE ZUS.

Kiedy świadczenie może przysługiwać od pierwszego dnia?

Reguła 33 albo 14 dni dotyczy pracowników objętych ubezpieczeniem chorobowym z tytułu zatrudnienia. Przy innych tytułach ubezpieczenia zasiłek może przysługiwać od pierwszego dnia niezdolności do pracy, jeśli zostały spełnione pozostałe warunki.

Trzeba też pamiętać, że wynagrodzenie chorobowe i zasiłek nie przysługują automatycznie tylko dlatego, że lekarz wystawił e-ZLA. Zwykle wymagany jest okres wyczekiwania:

Prawo do świadczenia zależy przede wszystkim od następujących warunków:

• pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu w dniu powstania niezdolności do pracy
• upłynął wymagany okres wyczekiwania, zwykle 30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym
• przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym upłynęło zazwyczaj 90 dni
• nie wystąpiła ustawowa przeszkoda, na przykład wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia

Okres wyczekiwania nie zawsze jest wymagany. Przepisy przewidują wyjątki, między innymi dla niektórych absolwentów, osób z długim stażem obowiązkowego ubezpieczenia oraz ubezpieczonych, których niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Uwaga: wypadek przy pracy i wypadek w drodze do pracy podlegają odrębnym zasadom. Wymagane jest ustalenie okoliczności zdarzenia, a właściwe świadczenie może wynikać z ubezpieczenia wypadkowego. Nie należy automatycznie stosować do takiego przypadku standardowego schematu dla zwykłej choroby.

Co zrobić po otrzymaniu e-ZLA?

Elektroniczne zwolnienie lekarskie, czyli e-ZLA, lekarz przekazuje do systemu ZUS. Pracownik nie musi dostarczać pracodawcy papierowego oryginału, ale powinien poinformować go o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.

Procedura po otrzymaniu zwolnienia wygląda następująco:

1. Podczas wizyty lekarz wystawia e-ZLA, jeśli stan zdrowia uzasadnia niezdolność do pracy.
2. Pracownik informuje pracodawcę o przewidywanej nieobecności i jej okresie.
3. Pracodawca lub jego dział kadr sprawdza dokument w systemie ZUS i rozlicza wynagrodzenie chorobowe albo przygotowuje dokumenty do zasiłku.
4. Pracownik monitoruje status świadczenia na PUE ZUS, zwłaszcza gdy płatnikiem jest bezpośrednio Zakład.

Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, termin zależy od otrzymania kompletu dokumentów. Brak formularza, niezgodne dane albo opóźnione przekazanie dokumentacji mogą przesunąć wypłatę.

L4 przy umowie zleceniu, bezrobociu i ubezpieczeniu w KRUS

Zasady opisane dla pierwszych 33 i 14 dni dotyczą pracowników, czyli osób zatrudnionych na umowie o pracę. Przy innych formach aktywności nie ma wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę na podstawie art. 92 Kodeksu pracy.

Zleceniobiorca powinien sprawdzić, czy został zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i czy składki są opłacane. Samo wystawienie e-ZLA nie tworzy prawa do świadczenia, jeśli dana osoba nie podlega temu ubezpieczeniu.

KRUS działa według odrębnych reguł. Wysokość i warunki zasiłku chorobowego rolników nie są ustalane tak jak świadczenia pracowników ubezpieczonych w ZUS. Także osoby bezrobotne nie otrzymują wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy, ponieważ nie pozostają w stosunku pracy.

Od czego zależy wysokość świadczenia?

Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego ustala się co do zasady na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej, bierze się pod uwagę pełne miesiące ubezpieczenia, zgodnie z zasadami ustalania podstawy.

Podstawa za jeden dzień odpowiada 1/30 ustalonej kwoty. Następnie stosuje się właściwy procent, najczęściej 80%, i mnoży wynik przez liczbę dni niezdolności do pracy. Szczegółowe wyliczenie może zmienić się przy premiach, składnikach zmiennych, przerwach w zatrudnieniu lub szczególnych rodzajach niezdolności.

Prawo do zasiłku chorobowego jest ograniczone okresem zasiłkowym. Zwykle wynosi on do 182 dni, a w przypadku gruźlicy lub niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży – do 270 dni. Po wyczerpaniu tego okresu można, przy spełnieniu warunków, ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.

Najprostsza zasada jest taka: pracodawca finansuje początkowe wynagrodzenie chorobowe, a zasiłek po limicie 33 lub 14 dni pochodzi z ubezpieczenia społecznego. O tym, kto wykona przelew, decyduje status płatnika zasiłków oraz forma ubezpieczenia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu z pracodawcą lub ZUS, długotrwałej niezdolności do pracy albo wątpliwości dotyczących ubezpieczenia warto skonsultować sprawę z kadrami, ZUS lub specjalistą prawa pracy.