Ile wynosi urlop wychowawczy?
Urlop wychowawczy wynosi maksymalnie 36 miesięcy łącznie dla obojga rodziców. Jest bezpłatny, a jeden miesiąc z tego limitu przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi. W praktyce jeden rodzic może więc wykorzystać najwyżej 35 miesięcy, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek.
Ile wynosi urlop wychowawczy?
Łączny wymiar urlopu wychowawczego to 36 miesięcy. Limit dotyczy obojga rodziców lub opiekunów, niezależnie od tego, czy korzystają z urlopu kolejno, czy w tym samym czasie. Urlop służy sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem i nie wiąże się z wypłatą wynagrodzenia przez pracodawcę.
Obowiązuje zasada „35+1”. Maksymalnie 35 miesięcy może wykorzystać jeden rodzic, natomiast jeden miesiąc jest zarezerwowany dla drugiego. Tego miesiąca nie można przenieść na pierwszego rodzica. Jeżeli drugi rodzic nie skorzysta z przysługującej mu części, miesiąc przepada, a łączny urlop wykorzystany przez jednego rodzica wynosi najwyżej 35 miesięcy.
Kto może skorzystać z urlopu wychowawczego?
Prawo do urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi, który pozostaje w stosunku pracy i zamierza osobiście opiekować się dzieckiem. Podstawą zatrudnienia musi być umowa o pracę. Umowa zlecenia, umowa o dzieło ani inna umowa cywilnoprawna sama w sobie nie daje prawa do tego urlopu.
Najważniejsze warunki są następujące:
- Umowa o pracę – z urlopu może skorzystać pracownik, a nie osoba wykonująca pracę wyłącznie na podstawie umowy cywilnoprawnej.
- Co najmniej 6 miesięcy stażu pracy – wlicza się do niego także wcześniejsze okresy zatrudnienia, również u innych pracodawców.
- Osobista opieka nad dzieckiem – urlop jest związany z faktycznym sprawowaniem opieki, a nie tylko z formalnym posiadaniem uprawnień rodzicielskich.
- Władza rodzicielska lub status opiekuna – zasady korzystania z urlopu zależą także od sytuacji prawnej drugiego rodzica i dziecka.
Najważniejsze parametry urlopu wychowawczego
| Parametr | Szczegóły |
|---|---|
| Całkowity wymiar | Do 36 miesięcy dla obojga rodziców lub opiekunów |
| Limit na jednego rodzica | Zwykle do 35 miesięcy |
| Maksymalna liczba części | 5 części |
| Wiek dziecka – zasada ogólna | Do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat |
| Dziecko z niepełnosprawnością | Dodatkowy urlop do 36 miesięcy, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 lat |
| Płatność | Urlop bezpłatny |
Rodzice mogą korzystać z urlopu jednocześnie, ale ich łączny okres nie może przekroczyć ustawowego limitu. Urlop można podzielić maksymalnie na pięć części. Liczba części wynika z liczby złożonych wniosków.
Wyjątki od zasady 35+1 i limit wieku dziecka
Jeden rodzic może wykorzystać pełne 36 miesięcy, jeżeli drugi rodzic nie może skorzystać z urlopu z przyczyn wskazanych w Kodeksie pracy. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy:
- drugi rodzic dziecka nie żyje,
- drugiemu rodzicowi nie przysługuje władza rodzicielska,
- drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej,
- władza rodzicielska drugiego rodzica została ograniczona albo zawieszona.
Standardowy urlop wychowawczy może trwać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka z niepełnosprawnością możliwy jest niezależny, dodatkowy urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy. Można z niego korzystać nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia, jeżeli jego stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem wymaga osobistej opieki pracownika.
Jak złożyć wniosek i czy można pracować podczas urlopu?
Wniosek o urlop wychowawczy składa się pracodawcy w formie papierowej lub elektronicznej co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Jeżeli pracownik spełnia wymagania formalne, pracodawca powinien uwzględnić wniosek.
Podczas urlopu można podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy, prowadzić inną działalność, uczyć się albo uczestniczyć w szkoleniu. Warunkiem jest zachowanie możliwości osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Osoba uprawniona do urlopu może też złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy, nie niżej niż do połowy etatu, w okresie, w którym mogłaby korzystać z urlopu.
Jeżeli pracodawca ustali, że pracownik trwale przestał osobiście opiekować się dzieckiem, może wezwać go do powrotu do pracy. Wezwanie powinno nastąpić w terminie wskazanym przez pracodawcę, nie później niż w ciągu 30 dni od uzyskania takiej informacji i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od wezwania.
Urlop wychowawczy wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Jego zasady określa Kodeks pracy, w szczególności art. 186.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących uprawnień rodzicielskich warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów Kodeksu pracy lub skonsultować sytuację ze specjalistą prawa pracy.
