Ile wynosi składka zdrowotna w KRUS?
Składka zdrowotna w KRUS wynosi 1 zł miesięcznie za każdy hektar przeliczeniowy użytków rolnych, za każdą ubezpieczoną osobę. W gospodarstwach o powierzchni poniżej 6 ha przeliczeniowych finansuje ją budżet państwa. Przy areale od 6 ha przeliczeniowych składkę opłaca rolnik. Dla domowników pracujących wyłącznie w działach specjalnych produkcji rolnej oraz dla pomocników rolnika stawka wynosi 277 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2026 r.
Jak oblicza się składkę zdrowotną w KRUS?
Wysokość należności zależy od rodzaju działalności oraz powierzchni gospodarstwa wyrażonej w hektarach przeliczeniowych. Hektar przeliczeniowy nie zawsze odpowiada jednemu hektarowi fizycznej powierzchni. Jest to jednostka uwzględniająca między innymi rodzaj i jakość gruntów.
W gospodarstwie rolnym składka wynosi 1 zł miesięcznie za każdy hektar przeliczeniowy, za każdą osobę objętą ubezpieczeniem zdrowotnym. Dotyczy to rolnika i ubezpieczonych domowników. Składka jest miesięczna i niepodzielna.
Jeżeli gospodarstwo ma mniej niż 6 ha przeliczeniowych, należność za rolnika i domowników finansuje budżet państwa. Od 6 ha przeliczeniowych składkę opłaca rolnik. Przykładowo, przy gospodarstwie o powierzchni 10 ha przeliczeniowych i dwóch ubezpieczonych osobach miesięczna składka wynosi 20 zł.
Składka dla rolników, domowników i pomocników
Zasady finansowania różnią się zależnie od tego, kto podlega ubezpieczeniu oraz jaki rodzaj działalności prowadzi. Najważniejsze reguły przedstawia tabela:
| Typ ubezpieczonego | Podstawa wymiaru | Kto opłaca |
|---|---|---|
| Rolnik lub domownik w gospodarstwie poniżej 6 ha przeliczeniowych | 1 zł za każdy hektar przeliczeniowy za każdą osobę | Budżet państwa |
| Rolnik lub domownik w gospodarstwie od 6 ha przeliczeniowych | 1 zł za każdy hektar przeliczeniowy za każdą osobę | Rolnik |
| Rolnik prowadzący dział specjalny produkcji rolnej | 9% zadeklarowanej podstawy, nie mniej niż 433 zł miesięcznie w 2026 r. | Rolnik |
| Domownik pracujący wyłącznie w dziale specjalnym | 9% podstawy wynoszącej 3 082,37 zł, czyli 277 zł miesięcznie | Rolnik |
| Pomocnik rolnika | 9% podstawy wynoszącej 3 082,37 zł, czyli 277 zł miesięcznie | Rolnik zatrudniający pomocnika |
Działy specjalne produkcji rolnej rozlicza się inaczej niż zwykłe gospodarstwo. W przypadku rolnika składka stanowi 9% zadeklarowanej podstawy wymiaru odpowiadającej dochodowi z działu specjalnego. Podstawa nie może być jednak niższa od ustawowego minimum. W 2026 roku minimalna składka rolnika prowadzącego dział specjalny wynosi 433 zł miesięcznie.
Dla domownika pracującego wyłącznie w dziale specjalnym oraz dla pomocnika rolnika stosuje się stałą podstawę odpowiadającą 33,4% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku. Od tej podstawy pobiera się 9% składki. Wysokość tych stawek może zmieniać się wraz z aktualizacją danych dotyczących wynagrodzeń.
Kiedy opłaca się składkę i jak zgłosić ubezpieczenie?
Samo spełnienie warunków objęcia ubezpieczeniem nie wystarcza do uzyskania prawa do świadczeń. Osobę trzeba zgłosić w KRUS na formularzu UD-2Z. Rolnik lub domownik ma na to 14 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia, a pomocnik rolnika – 7 dni od zawarcia umowy o pomocy przy zbiorach.
Zgłoszenie można złożyć w jednostce KRUS właściwej dla położenia gospodarstwa, osobiście albo za pośrednictwem operatora pocztowego, ePUAP lub e-doręczeń. Do czasu przekazania poprawnych danych do NFZ samo podleganie ubezpieczeniu rolniczemu nie daje jeszcze prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych.
Najważniejsze czynności formalne przebiegają w następującej kolejności:
- Ustal, czy podlegasz ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS i jaki rodzaj działalności prowadzisz.
- Oblicz powierzchnię gospodarstwa w hektarach przeliczeniowych albo ustal podstawę właściwą dla działu specjalnego.
- Wypełnij formularz UD-2Z i złóż go w KRUS w terminie 14 dni, a w przypadku pomocnika rolnika w terminie 7 dni.
- Opłacaj należności na właściwy rachunek KRUS i zgłaszaj zmiany dotyczące gospodarstwa, domowników lub innych tytułów ubezpieczenia.
Za rolnika i domownika w gospodarstwie o powierzchni co najmniej 6 ha przeliczeniowych składkę opłaca się kwartalnie, w terminach właściwych dla składek rolniczych: 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października. Sama składka zdrowotna pozostaje jednak składką miesięczną i niepodzielną.
W przypadku działów specjalnych oraz pomocników rolnika termin płatności przypada do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego składka dotyczy.
Brak zgłoszenia może oznaczać brak prawa do świadczeń zdrowotnych, a nieterminowa wpłata powoduje naliczenie odsetek za zwłokę. Za terminowe rozliczenie składki pomocnika odpowiada rolnik, który zawarł z nim umowę.
Kiedy składka zdrowotna w KRUS nie obowiązuje?
Nie każda osoba związana z gospodarstwem podlega składce zdrowotnej w KRUS. Znaczenie ma także ewentualny zbieg z innym tytułem do ubezpieczenia.
Składka zdrowotna nie jest co do zasady opłacana w KRUS w szczególności przez:
- osoby objęte ubezpieczeniem zdrowotnym w ZUS z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, jeżeli przepisy wskazują ZUS jako właściwego płatnika;
- osoby kontynuujące ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników po zaprzestaniu działalności rolniczej, jeżeli nie spełniają warunków objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w KRUS;
- osoby posiadające własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, które nie mogą być zgłoszone jako członkowie rodziny rolnika lub domownika;
- osoby, które nie zostały zgłoszone do ubezpieczenia na formularzu UD-2Z.
Przed ustaleniem, kto powinien opłacać składkę, trzeba więc sprawdzić nie tylko areał gospodarstwa, lecz także rodzaj działalności i inne tytuły ubezpieczenia. Podstawę prawną stanowi ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. Stawki i terminy mogą ulec zmianie, dlatego przed dokonaniem rozliczenia należy sprawdzić aktualny komunikat KRUS lub skontaktować się z właściwą placówką Kasy.
