Ile wynosi dobrowolny ZUS? Aktualne składki dla przedsiębiorców

Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne kosztuje w III kwartale 2026 roku co najmniej 845,67 zł miesięcznie. Kwota stanowi 9% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, które za II kwartał 2026 roku wyniosło 9396,33 zł. Potocznie mówi się o „dobrowolnym ZUS”, ale umowę zawiera się z NFZ, a składki opłaca na indywidualny rachunek w ZUS.

Ile wynosi dobrowolna składka zdrowotna?

Wysokość składki zależy od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez GUS. Minimalna podstawa wymiaru nie może być niższa od tej kwoty. Składka wynosi 9% podstawy.

Składka jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że za miesiąc, w którym ubezpieczenie obowiązywało choćby przez część miesiąca, trzeba zapłacić pełną kwotę. Termin płatności przypada do 20. dnia następnego miesiąca.

Opłata dodatkowa za przerwę w ubezpieczeniu

Jeżeli przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek trwała nieprzerwanie co najmniej trzy miesiące, NFZ może uzależnić zawarcie umowy od wniesienia opłaty dodatkowej. Jej wysokość zależy od długości przerwy.

Opłatę dodatkową trzeba uiścić przed podpisaniem umowy z NFZ. Potwierdzenie przelewu należy dołączyć do wniosku. W uzasadnionych przypadkach można złożyć do dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ wniosek o rozłożenie opłaty na raty albo o odstąpienie od jej pobrania. Trzeba wtedy przedstawić dokumenty dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej lub zdrowotnej.

Jak zawrzeć umowę i zgłosić się do ZUS?

Procedura składa się z dwóch etapów. NFZ zawiera umowę o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, natomiast ZUS przyjmuje zgłoszenie i rozlicza wpłaty.

1. Złóż wniosek w oddziale wojewódzkim NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania. Przygotuj dokument tożsamości, wniosek w dwóch egzemplarzach oraz dokument potwierdzający poprzedni okres ubezpieczenia, jeśli NFZ będzie go potrzebował.
2. Wnieś opłatę dodatkową, jeżeli przerwa w ubezpieczeniu wynosiła co najmniej trzy miesiące. Zrób to przed podpisaniem umowy.
3. Podpisz umowę z NFZ. Umowa nie może obejmować okresu wcześniejszego niż dzień złożenia wniosku.
4. W ciągu 7 dni od podpisania umowy złóż w ZUS formularz ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 24 10 XX. Jeżeli zgłaszasz członków rodziny, dołącz także ZUS ZCNA.
5. Opłacaj co miesiąc składkę na indywidualny rachunek składkowy ZUS. Za każdy miesiąc ubezpieczenia składa się także deklarację rozliczeniową ZUS DRA.

Do podstawowych dokumentów mogą należeć także świadectwo pracy, dokumenty związane z zakończeniem umowy zlecenia lub zawieszeniem działalności gospodarczej. W przypadku cudzoziemców NFZ może wymagać dokumentu potwierdzającego legalny pobyt i zamieszkanie w Polsce.

Kto nie płaci opłaty dodatkowej?

Przepisy przewidują zwolnienia z opłaty za wcześniejszą przerwę w ubezpieczeniu. Dotyczą one między innymi następujących osób:

• Wolontariuszy objętych dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
• Niektórych cudzoziemców spoza UE i EFTA, którzy są studentami, uczestnikami studiów doktoranckich lub absolwentami odbywającymi obowiązkowy staż w Polsce.
• Cudzoziemców spoza UE i EFTA będących członkami zakonów, alumnami seminariów duchownych, postulantami, nowicjuszami lub juniorystami.
• Osób odbywających staż adaptacyjny, kurs języka polskiego albo kurs przygotowawczy do podjęcia nauki w języku polskim, jeśli spełniają ustawowe warunki.
• Marynarzy, którzy udokumentują zatrudnienie na statku morskim obcej przynależności.

W niektórych szczególnych sytuacjach, na przykład po okresie ubezpieczenia w innym państwie UE lub EFTA, potrzebny może być dokument potwierdzający wcześniejsze ubezpieczenie, taki jak formularz S-041, wcześniej E-104.

Utrzymanie i zakończenie umowy

Brak zapłaty składki nie powoduje natychmiastowego wygaśnięcia umowy. Umowa wygasa po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek. Nie można też rozwiązać jej z datą wsteczną, a zaległe składki za okres obowiązywania umowy nadal trzeba uregulować.

Rozwiązanie umowy wymaga pisemnego wniosku w NFZ. Po jej rozwiązaniu należy wyrejestrować się w ZUS, składając właściwe dokumenty wyrejestrowujące. Umowa może także wygasnąć, gdy uzyskasz obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne albo przestaniesz mieszkać w Polsce w sposób powodujący ustanie prawa do dobrowolnego ubezpieczenia.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.