Fundusz Pracy – od kiedy nie płacimy składek?

Składek na Fundusz Pracy nie opłaca się między innymi za kobiety, które ukończyły 55 lat, oraz mężczyzn po ukończeniu 60 lat. Zwolnienie zaczyna obowiązywać od miesiąca następującego po miesiącu osiągnięcia tego wieku. Jeżeli urodziny przypadają pierwszego dnia miesiąca, zwolnienie przysługuje już za ten miesiąc.

Kiedy nie płacimy składek na Fundusz Pracy?

Co do zasady pracodawca finansuje składkę na Fundusz Pracy za osoby objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Składka wynosi 1% podstawy wymiaru, a jej podstawą jest zwykle ta sama kwota, od której nalicza się składki emerytalne i rentowe.

Ustawa przewiduje jednak zwolnienia. Najczęściej dotyczą one wieku pracownika, powrotu z urlopu związanego z rodzicielstwem, zatrudnienia osoby skierowanej przez powiatowy urząd pracy oraz zbyt niskiej podstawy wymiaru składek.

Zwolnienie z FP ze względu na wiek

Pracodawca nie opłaca składek na Fundusz Pracy za pracownicę, która ukończyła 55 lat, ani za pracownika, który ukończył 60 lat. Do uzyskania zwolnienia wystarczy spełnienie kryterium wieku. Nie trzeba spełniać dodatkowych warunków dotyczących stażu pracy ani wysokości wynagrodzenia.

Przykładowo, jeżeli pracownica kończy 55 lat 18 września, składki na FP przestają być należne od 1 października. Jeżeli natomiast 55. urodziny przypadają 1 września, zwolnienie obowiązuje już od 1 września. Decydująca jest data osiągnięcia wieku, a nie dzień wypłaty wynagrodzenia.

Jakie są czasowe zwolnienia z opłacania FP?

Niektóre zwolnienia obowiązują tylko przez określony czas. Ich początek przypada zwykle na pierwszy miesiąc po miesiącu, w którym pracownik został zatrudniony albo wrócił do pracy:

• Powrót z urlopu – przez 36 miesięcy nie opłaca się składek za osobę wracającą z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego.
• Pracownik po 50. roku życia – przez 12 miesięcy przysługuje zwolnienie za osobę, która przed zatrudnieniem przez co najmniej 30 dni była zarejestrowana jako bezrobotna w PUP.
• Osoba poniżej 30. roku życia skierowana przez PUP – przez 12 miesięcy nie opłaca się składek za pracownika zatrudnionego w ramach skierowania z urzędu pracy.
• Inne ustawowe wyłączenia – dotyczą między innymi osób pobierających określone świadczenia, osób objętych ubezpieczeniem rolniczym, żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej oraz niań wykonujących pracę na podstawie umowy uaktywniającej.

W przypadku zwolnień związanych z PUP okres liczy się od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę. Samo ukończenie przez pracownika 30 lat w trakcie trwania 12-miesięcznego okresu nie przerywa zwolnienia przyznanego z tytułu zatrudnienia osoby skierowanej przez PUP.

Co jeśli wynagrodzenie jest niższe od minimalnego?

Składka na FP jest należna, gdy podstawa wymiaru składek emerytalnych i rentowych w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę. Jeżeli podstawa jest niższa, pracodawca nie opłaca składki na Fundusz Pracy.

Przy niepełnym etacie co do zasady sprawdza się rzeczywistą podstawę wymiaru. Jeżeli pracownik nie osiąga minimalnego wynagrodzenia, składka na FP nie jest należna. Inaczej może być wtedy, gdy pracownik ma inne tytuły do obowiązkowych ubezpieczeń, na przykład drugą umowę lub zatrudnienie u innego płatnika.

Przy kilku umowach lub kilku płatnikach trzeba uwzględnić łączną podstawę wymiaru składek. Jeżeli po zsumowaniu przychodów w przeliczeniu na miesiąc zostanie osiągnięte co najmniej minimalne wynagrodzenie, obowiązek opłacenia FP może dotyczyć każdego płatnika zgodnie z zasadami rozliczania tych składek. Dlatego pracodawca powinien uzyskać od pracownika informacje potrzebne do prawidłowej oceny sytuacji.

Uwaga: próg minimalnego wynagrodzenia zmienia się w czasie. Przy rozliczeniach trzeba sprawdzić kwotę obowiązującą w danym miesiącu oraz aktualne stanowisko ZUS. Samo przeliczenie służy ustaleniu, czy składka jest należna, natomiast składkę – jeśli powstaje obowiązek – nalicza się od rzeczywistej podstawy wymiaru.

Jak ustalić miesiąc rozpoczęcia zwolnienia?

Przy dacie urodzin albo powrotu z urlopu stosuje się następującą kolejność:

1. Ustal dzień, w którym pracownik osiągnął wiek albo wrócił do pracy po urlopie.
2. Sprawdź, czy zdarzenie nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.
3. Jeżeli nastąpiło pierwszego dnia miesiąca, zastosuj zwolnienie od tego miesiąca.
4. Jeżeli nastąpiło w innym dniu, zastosuj zwolnienie od pierwszego dnia kolejnego miesiąca.

Zwolnienie rozlicza się w dokumentach przekazywanych do ZUS, w tym w deklaracji ZUS DRA. Nie składa się odrębnego wniosku o zwolnienie, ale płatnik musi prawidłowo ustalić kod i podstawę rozliczeń oraz zachować dokumentację potwierdzającą spełnienie warunków.

Co powinien sprawdzić pracodawca?

Najważniejsze są trzy informacje: wiek pracownika, przyczyna ewentualnego zwolnienia czasowego oraz miesięczna podstawa wymiaru składek. W przypadku kilku źródeł przychodu trzeba uwzględnić zasady sumowania podstaw, a przy zmianie minimalnego wynagrodzenia sprawdzić aktualny próg.

Jeżeli przepisy albo stanowiska ZUS budzą wątpliwości, rozliczenie należy oprzeć na aktualnym brzmieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz bieżących wyjaśnieniach ZUS. Błąd w naliczeniu składki może wymagać korekty dokumentów rozliczeniowych.